İçeriği Bildir

Bildiriminiz yönetici tarafından incelenir.

Arama Yap
Bilim

Zaman Gerçekten Var mı? Fizikçiler Laboratuvarda Test Etti

Fizikçiler, izole bir kuantum sisteminde olayların dış bir saate ihtiyaç duyulmadan sıralanabileceğini gösteren dikkat çekici bir deney gerçekleştirdi.

Zaman Gerçekten Var mı? Fizikçiler Laboratuvarda Test Etti
Google'da Kaynak Ekle

Zamanı, geçmişten geleceğe doğru kesintisiz biçimde akan evrensel bir gerçeklik olarak algılıyoruz. Ancak kuantum fiziğindeki bazı görüşler, zamanın evrenin temel yapı taşlarından biri olmayabileceğini savunuyor. Yeni bir laboratuvar deneyi de zamanın, sistemde meydana gelen değişimlerden ortaya çıkabileceği fikrine dikkat çekiyor.

Birmingham Üniversitesi’nden fizikçi Giovanni Barontini ve ekibi, yaklaşık 24 bin rubidyum atomunu mutlak sıfırın yalnızca birkaç milyarda bir derece üzerindeki sıcaklığa kadar soğuttu. Böylece dış çevrenin etkilerinden büyük ölçüde korunabilen izole bir kuantum sistemi oluşturuldu.

Araştırmacılar lazerlerden yararlanarak sistemi iki bölüme ayırdı. Bunlardan biri doğrudan gözlemlenebilen parlak, diğeri ise gözlem dışında tutulan karanlık bölgeydi.

Parlak bölümün belirli aralıklarla genişleyip daralması, küçük ölçekte Büyük Patlama ve Büyük Çöküş döngüsünü andıran bir davranış meydana getirdi. Deneyin asıl dikkat çekici tarafı ise bu olayların sırasının harici bir saate başvurulmadan belirlenebilmesiydi.

Zaman yerine değişimler ölçüldü

Araştırmacılar, sistemin içindeki fiziksel değişimleri izleyerek hangi olayın önce, hangisinin sonra gerçekleştiğini yeniden oluşturabildi. Başka bir ifadeyle, olayları sıralamak için sistemin dışında çalışan bağımsız bir zaman ölçüsüne ihtiyaç duyulmadı.

Genel kabulde fiziksel olayların zamanın içinde gerçekleştiği düşünülürken alternatif yaklaşım, temel unsurun değişimin kendisi olduğunu savunuyor. Zaman dediğimiz olgu ise bu değişimler arasındaki ilişkiden doğuyor olabilir.

Deney elbette zamanın kesinlikle var olmadığını kanıtlamıyor. Bunun yerine, belirli bir kuantum sisteminde zamanın bağımsız bir unsur kabul edilmeden de fiziksel gelişimin tanımlanabildiğini gösteriyor.

Çalışmada öne çıkan kavramlardan biri de entropi oldu. Basitçe bir sistemdeki dağılımın veya düzensizliğin ölçüsü olarak açıklanan entropi, uzun zamandır zamanın neden yalnızca ileri yönde ilerlediği tartışmalarının merkezinde bulunuyor.

Rubidyum atomları iki bölge arasında hareket ettikçe sistemdeki parçacık dağılımı da değişti. Bilim insanları, bu değişimlerden yararlanarak sistem için bir zaman sıralaması oluşturabildi. Dağılım değiştiğinde zaman ilerliyormuş gibi davranırken değişimin durduğu anlarda sistemin içsel zamanı da durmuş gibi görünüyordu.

Araştırmacılar bu durumu entropik zaman olarak tanımlıyor. Entropideki değişimin hızı, sistem açısından zamanın daha hızlı veya daha yavaş ilerlemesi şeklinde yorumlanabiliyor.

Kuantum fiziği açısından neden önemli?

Ekip, kuantum mekaniğinin temel araçlarından Schrödinger denkleminin de entropik zaman yaklaşımıyla ifade edilebildiğini belirtiyor. Böylece bir kuantum sisteminin gelişimini hesaplamak için mutlaka dışarıdan tanımlanmış klasik bir saate ihtiyaç duyulmayabileceği düşünülüyor.

Çalışma, günlük yaşamda deneyimlediğimiz zamanın bir yanılsama olduğunu göstermiyor. Bununla birlikte zamanın, evrenin en temel seviyesinde bağımsız bir yapı olmak yerine madde, enerji ve bilgi arasındaki değişimlerden doğan bir özellik olabileceği ihtimalini güçlendiriyor.

Bu tür deneylerin geliştirilmesi, kuantum mekaniği ile kütle çekimini ortak bir çerçevede açıklamaya çalışan araştırmalara da katkı sağlayabilir. Zamanın ne olduğu sorusu henüz kesin biçimde cevaplanmış değil. Fakat fizikçiler artık bu eski soruyu yalnızca teorilerle değil, laboratuvar deneyleriyle de araştırabiliyor.

YORUMLAR

(0)
Yorumunuz minimum 30 karakter olmalıdır. (0)

Yorumlar yönetici onayından sonra yayımlanır.

Okumaya devam edin

Sonraki haberi oku

Gizlilik tercihleriniz

Çerez kategorilerini inceleyebilir ve tercihlerinizi kaydedebilirsiniz. İsteğe bağlı kayıtlar başlangıçta kapalıdır.

Gerekli Çerezler

Güvenli oturum, yorum, tepki ve gizlilik seçiminiz için gereklidir. Bu kayıtlar kapatılamaz.

vox-consent 180 gün · Teknovox
Bu paneldeki seçiminiz ve seçim tarihi tarayıcınızda saklanır.
voxtekno_session / XSRF-TOKEN 120 dakika · Teknovox
Üye girişi, haber kaydetme, yazı gönderme, yorum, tepki ve yönetim paneli işlemlerinde oturum güvenliğini sağlar.
vox_reader 1 yıl · Teknovox
Tepki işlemini başlattığınızda oluşturulur; aynı tarayıcıdan verilen tepkileri yönetir.
Fonksiyonel Çerezler

Tema seçiminizi hatırlar ve yazıdaki YouTube, X ve Instagram paylaşımlarını görüntüleme alanına geldiğinde yükler. Bu sağlayıcılar IP adresinizi ve tarayıcı bilgilerinizi alabilir; kendi çerezlerini kullanabilir. Bu izin kapalıyken yalnızca seçtiğiniz paylaşımı “İçeriği göster” düğmesiyle açabilirsiniz.

vox-theme İzin süresi boyunca · Teknovox
Tema tercihiniz tarayıcınızda tutulur.
Pazarlama Çerezleri

Google AdSense · Reklam gösterimi ve performans ölçümü. Yalnızca Pazarlama Çerezleri izniyle yüklenir.

__gads, __gpi ve Google alan adlarındaki reklam kayıtları kullanılabilir. Süre çereze, bölgeye ve Google ayarlarına göre değişir; reklam kayıtları 13–24 aya kadar saklanabilir. Sağlayıcı: Google. Güncel çerez adları ve süreleri

Analitik Çerezleri

Google Analytics 4 · Ziyaret edilen sayfaları ve içerik performansını ölçer. Yalnızca Analitik Çerezleri izniyle yüklenir.

_ga ve _ga_*: ziyaret ve oturum ayrımı; bu sitede 180 gün olarak ayarlanmıştır, ziyaretle yenilenebilir. Sağlayıcı: Google. Google çerez bilgileri

Teknovox’a katılın

Haberleri kaydedin, yorumlara katılın ve yazılarınızı paylaşın.

Şifremi unuttum