Kedilerin sahiplerine yaklaşması, yanlarına uzanması veya eve geldiklerinde onları karşılaması her zaman mama beklentisiyle ilgili değil. Bilimsel araştırmalar, kedilerin insanlarla kalıcı duygusal bağlar kurabildiğini ve bazı durumlarda sahiplerini kendilerini güvende hissettiren bir figür olarak gördüğünü gösteriyor. Üstelik bu bağın izleri, kedilerin davranışlarının yanında hormonal değişimlerinde de görülebiliyor.
Görüşlerine başvurulan hayvan davranışı uzmanları, kedilerin insanlara duyduğu sevginin bilimsel olarak nasıl değerlendirilebileceğini anlattı. Uzmanların ortaklaştığı temel görüş, kedilerin sahipleriyle güçlü ilişkiler kurabildiği yönünde. Fakat bu ilişkinin insanların deneyimlediği sevgiyle tamamen aynı olduğunu söylemek henüz mümkün değil.
Oregon State Üniversitesi tarafından 2019'da gerçekleştirilen bir araştırma, bu konuda elde edilen en somut verilerden birini sunuyor. Current Biology dergisinde yayımlanan çalışmada, değerlendirilebilen 70 yavru kedinin yüzde 64,3'ü sahibine güvenli bağlanma gösterdi. Bir yaş ve üzerindeki 38 kedide ise bu oran yüzde 65,8 olarak ölçüldü. Araştırmacılar, kedilerin yaklaşık üçte ikisinin sahiplerini güven kaynağı olarak kullanabildiği sonucuna ulaştı.
Kedilerin Sahiplerine Bağlandığı Deneylerle Gösterildi
Araştırmada kullanılan yöntem, çocukların ebeveynleriyle kurduğu bağı incelemek için geliştirilen psikolojik testlerden uyarlandı. Kediler önce sahipleriyle yabancı bir ortama alındı. Ardından sahipleri kısa süreliğine odadan ayrıldı ve geri döndüklerinde hayvanların verdiği tepkiler gözlemlendi.
Güvenli bağlanma gösteren kediler, sahipleri geri geldiğinde yeniden yakınlık kurduktan sonra çevrelerini keşfetmeye devam edebildi. Bu davranış, sahibin varlığının kediye güven verdiğinin bir işareti olarak değerlendirildi.
Yine de bütün araştırmalar aynı sonuca ulaşmış değil. PLOS ONE dergisinde 2015 yılında yayımlanan başka bir çalışmada, kedilerin sahipleriyle yabancı kişiler arasında güvenli bağlanmayı kanıtlayacak ölçüde belirgin bir ayrım yaptığı gösterilemedi. Araştırmacılar, kedilerin sosyal ilişkilerinde bağımsız davranabildiğini ve insanlarla kurdukları bağın farklı yöntemlerle incelenmesi gerektiğini belirtti.
Kedilerin insanlara yalnızca yiyecek sağladıkları için yaklaştığı düşüncesini sorgulayan başka bulgular da var. 2017'de yayımlanan bir araştırmada ev kedileri ve barınak kedilerine insanlarla etkileşim, yiyecek, oyuncak ve koku gibi farklı uyaranlar sunuldu. Kedilerin çoğunluğu insanlarla sosyal etkileşimi ilk sıraya koydu. Yiyecek ise ikinci sırada yer aldı.
Sahiplerini tanıma becerileri de bu ilişkinin bir parçası. Tokyo Üniversitesi'nin 2013 yılında yayımladığı çalışma, kedilerin sahiplerinin seslerini yabancıların seslerinden ayırabildiğini ortaya koydu. Kediler her zaman miyavlayarak veya yanlarına giderek karşılık vermese de kulaklarını ve başlarını hareket ettirerek tepki verebiliyordu.
2022 yılında 16 kediyle yapılan başka bir deneyde ise kedilerin sahiplerinin doğrudan kendilerine hitap ederken kullandığı ses tonunu, başka insanlarla konuşurken kullandığı tondan ayırabildiği görüldü. Aynı ayrım yabancıların seslerinde gözlenmedi. Bu sonuç, kedilerle sahipleri arasında zamanla kendilerine özgü bir iletişim biçimi gelişebileceğini düşündürüyor.
Kediler Sevgilerini Nasıl Gösteriyor?
Kedilerin sevgisini anlamak için en belirgin işaretlerden biri fiziksel temas. Başını veya yanaklarını sahibine sürtmesi, kuyruğunu dik tutarak yaklaşması ve yakınında zaman geçirmeyi tercih etmesi, olumlu sosyal ilişkinin göstergeleri arasında değerlendiriliyor.
Baş ve yanak sürtmenin bir başka işlevi de koku bırakmak. Kediler bu davranışla tanıdıkları canlıları ve nesneleri kokularıyla işaretleyebiliyor. Dolayısıyla her sürtünme hareketi doğrudan sevgi anlamına gelmese de tanıdıklık ve yakınlık kurma davranışının parçası olabiliyor.
Göz hareketleri de iletişimde rol oynuyor. Scientific Reports dergisinde 2020'de yayımlanan araştırmada, insanların kedilere yavaşça göz kırpmasının hayvanlardan benzer tepkiler alma olasılığını artırdığı görüldü. Kediler, yavaş göz kırpan yabancı bir araştırmacıya da nötr bir yüz ifadesi sergileyen kişiye kıyasla daha fazla yaklaşma eğilimi gösterdi.
Daha yakın tarihli çalışmalar ise bu ilişkinin vücutta nasıl karşılık bulduğunu inceliyor.
Ağustos 2026'da Journal of Feline Medicine and Surgery dergisinde yayımlanan araştırmada 20 evcil kedinin sahipleriyle farklı etkileşimler sırasında verdiği hormonal tepkiler ölçüldü. Kedilerin tükürük örneklerinde sosyal bağlarla ilişkili oksitosin ve stres tepkilerinde rol oynayan kortizol seviyeleri incelendi.
Sonuçlar, temasın biçiminin belirleyici olduğunu gösterdi. Kedilerin kendi istekleriyle yaklaşabildiği ve istemediklerinde uzaklaşabildiği etkileşimlerde oksitosin seviyesi yükselirken kortizol seviyesi düştü. Zorla kucağa alma veya hareketlerini kısıtlama gibi etkileşimlerde ise bunun tersi yönde değişimler görüldü.
Araştırmacılar, güvenli bağlanma özellikleri gösteren kedilerin sahipleriyle etkileşimlerinde daha olumlu hormonal tepkiler verdiğini de belirledi. Ancak çalışma yalnızca 20 kediyi kapsadığı için sonuçların bütün evcil kedilere genellenmesi mümkün değil. Oksitosin seviyesindeki değişimler de tek başına sevginin biyolojik kanıtı sayılmıyor.
California Üniversitesi Davis kampüsünden hayvan refahı araştırmacısı Carly Moody'ye göre kedilerin insanlarla ilişkisini belirleyen birçok etken bulunuyor. Genetik özellikler, yavruluk dönemindeki sosyalleşme, geçmiş deneyimler ve yaşam koşulları, bir kedinin insanlara ne kadar yakın davranacağını etkileyebiliyor.
Özellikle yavruluk döneminde insanlarla olumlu deneyimler yaşayan kedilerin yakın ilişki kurması daha kolay olabiliyor. İnsanlarla yeterince temas etmeden büyüyen kediler ise ev ortamına ve fiziksel yakınlığa alışmakta zorlanabiliyor.
Bilim insanları, kedilerin sevgiye benzeyen güçlü sosyal bağlar kurabildiği konusunda giderek daha fazla kanıt elde ediyor. Buna karşılık, bu bağın ne ölçüde duygusal yakınlıktan, ne ölçüde güvenlik ve bakım ihtiyaçlarından kaynaklandığı henüz tam olarak açıklanabilmiş değil. Ağustos 2026'da yayımlanan hormon araştırmasının ortaya koyduğu en somut bulgulardan biri ise kedilerin istemedikleri fiziksel temasa, kendi tercihleriyle başlattıkları yakınlıktan farklı tepki vermesi.
