İçeriği Bildir

Bildiriminiz yönetici tarafından incelenir.

Arama Yap
Bilim

Yeni Yapay Zeka, Beyin Taramasından Ne Düşündüğünüzü Anlayabiliyor

Brain-IT, beyin taramalarından insanların gördüğü görüntüleri yeniden oluşturuyor. Yeni yapay zeka, yalnızca bir saatlik fMRI verisiyle sonuç verebiliyor.

Yeni Yapay Zeka, Beyin Taramasından Ne Düşündüğünüzü Anlayabiliyor
Google'da Kaynak Ekle

Haber Özeti

  • Brain-IT, insanların baktığı görüntüleri fMRI verilerinden yeniden oluşturabiliyor.
  • Sistem, yeni bir kişi için bir saatlik beyin taramasıyla önceki yöntemlere yakın sonuçlar elde ediyor.
  • Araştırmada sekiz gönüllüden toplanan yaklaşık 73 bin görüntü ve fMRI eşleşmesi kullanıldı.
  • Yapay zeka, farklı beyinlerde ortak işlevler üstlenen 128 bölgenin belirlenmesine yardımcı oldu.
  • Teknoloji henüz düşünceleri veya rüyaları doğrudan okuyamıyor.

Bilim insanları, insanların baktığı görüntüleri beyin sinyallerinden yeniden oluşturabilen bir yapay zeka geliştirdi. Brain-IT adlı sistem, yeni bir kişiye uyum sağlamak için yalnızca bir saatlik beyin taraması verisine ihtiyaç duyuyor.

İnsanların gördüğü görüntüleri beyin taramalarından yeniden oluşturmak için geliştirilen yapay zeka sistemleri giderek daha başarılı sonuçlar veriyor. İsrail'deki Weizmann Bilim Enstitüsünde geliştirilen Brain-IT adlı yeni model, bir kişinin baktığı fotoğrafın içeriğini, nesnelerin konumlarını ve sahnenin genel görünümünü beyin aktivitesinden tahmin edebiliyor.

Sistemin en güçlü taraflarından biri, kişiye özel eğitim için gereken veri miktarını ciddi ölçüde azaltması. Önceki yöntemler yeni bir kişinin beyin sinyallerini çözümlemek için yaklaşık 40 saatlik kayıt kullanırken Brain-IT, yalnızca bir saatlik fMRI verisiyle bu yöntemlere yakın sonuçlara ulaşabiliyor.

Üstelik modelin başarısı, fotoğrafta hangi nesnenin bulunduğunu tahmin etmekle sınırlı değil. Eski sistemler bir muz fotoğrafını yeniden oluştururken muzun şeklini veya görüntüdeki yerini değiştirebiliyordu. Brain-IT ise nesnelerin yerleşimini, renkleri ve görüntünün genel yapısını daha iyi koruyacak şekilde tasarlandı. 2026'da ICLR konferansında yayımlanan araştırma, Eylül ayında Weizmann Enstitüsünün paylaştığı sonuçların ardından yeniden gündeme geldi.

Brain-IT Beyin Sinyallerini Nasıl Görüntüye Dönüştürüyor?

Michal Irani liderliğindeki araştırma ekibi, çalışmada Natural Scenes Dataset adlı açık erişimli veri kümesini kullandı. Bu veri kümesi, sekiz gönüllünün binlerce farklı görsele bakarken kaydedilen beyin aktivitelerini içeriyor. Toplamda yaklaşık 73 bin görüntü ve fMRI kaydı eşleşmesi bulunuyor.

Fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme, yani fMRI, beyindeki kan akışı ve oksijenlenme değişimlerini izleyerek hangi bölgelerin aktif olduğunu dolaylı biçimde ölçüyor. Araştırmada kullanılan yüksek çözünürlüklü taramalar, yaklaşık bir milimetreküplük beyin hacimlerinden gelen sinyalleri ayırt edebiliyor.

Brain-IT'in merkezinde Brain Interaction Transformer (BIT) adı verilen bir yapay zeka mimarisi yer alıyor. Bu model, beyin sinyallerinden iki farklı bilgi çıkarıyor. Bunlardan biri görüntünün ne içerdiğine, diğeri ise renklerin, şekillerin ve nesnelerin nasıl yerleştiğine odaklanıyor.

Elde edilen bilgiler, görüntü üretiminde kullanılan difüzyon modeline aktarılıyor. Böylece sistem, beynin verdiği ipuçlarından yola çıkarak kişinin gördüğü sahneye benzeyen yeni bir görüntü oluşturuyor.

Araştırmacıların çözmesi gereken en büyük sorun, yeterli miktarda beyin taraması verisinin bulunmamasıydı. Binlerce yeni görüntü için gerçek fMRI kaydı toplamak, gönüllülerin saatler boyunca tarayıcıda kalmasını gerektiriyor. Ekip bu sorunu, ters yönde çalışan ikinci bir yapay zeka modeli geliştirerek aşmaya çalıştı.

Bu ikinci model, kendisine verilen bir görüntünün insan beyninde nasıl bir aktivite oluşturacağını tahmin ediyor. Ardından Brain-IT, tahmini beyin sinyallerinden orijinal görüntüyü yeniden üretmeye çalışıyor.

İki modelin birlikte eğitilmesi, gerçek taramalarla eşleştirilmemiş görüntülerden de yararlanılmasını sağlıyor. MIT Technology Review'a konuşan Irani'ye göre eğitimde kullanılan verilerin yaklaşık yüzde 70'i, başlangıçta gerçek fMRI kayıtlarıyla eşleştirilmemiş görüntülerden oluşuyor.

Bu yöntem sayesinde Brain-IT, yeni bir kişinin beynine daha kısa sürede uyum sağlayabiliyor. Araştırmacıların yayımladığı örneklerde, yalnızca 15 dakikalık kişiye özel kayıtla bile tanınabilir görüntüler üretilebildiği görülüyor. Daha kapsamlı karşılaştırmalarda ise bir saatlik kayıt kullanılıyor.

Çalışmanın başka bir sonucu da beynin görsel bilgileri nasıl işlediğine ilişkin. Araştırmacılar, farklı kişilerde benzer işlevler üstlenen 128 işlevsel beyin bölgesi belirlediklerini bildiriyor. Bunların arasında yiyecek, mekan ve diğer görsel içeriklere duyarlı bölgeler bulunuyor.

Yapay Zeka Gerçekten Düşünceleri Okuyabiliyor Mu?

Brain-IT'in elde ettiği sonuçlar, insanların aklından geçen her düşüncenin okunabildiği anlamına gelmiyor. Sistem şu anda kontrollü deneylerde, kişilerin gerçekten baktığı görüntülerden kaynaklanan beyin aktivitelerini çözümlemek için kullanılıyor. Hayal edilen sahnelerin, anıların veya rüyaların aynı başarıyla yeniden oluşturulduğu henüz ispatlanmış değil.

Üretilen görüntülerde de hatalar yaşanıyor. Michal Irani, MIT Technology Review'a yaptığı açıklamada, sistemin küvetin içindeki bir köpeği benzer renklerde bir keçi olarak yeniden oluşturduğu örneği paylaştı. Başka bir denemede ise pasta görüntüsü, üst üste yerleştirilmiş sandviçlere benzetildi.

Yine de araştırmanın tıbbi kullanım açısından potansiyeli bulunuyor. Bilim insanları, gelecekte konuşamayan veya ağır felç nedeniyle iletişim kuramayan kişilerin beyin aktivitelerinden yararlanarak kendilerini ifade etmelerine yardımcı olacak sistemler geliştirmeyi hedefliyor.

Brain-IT'in kullanıldığı deneyler böyle bir iletişim uygulamasını henüz göstermiyor. Bunun için görsel algıyı çözümlemenin ötesinde, kişinin ifade etmek istediği düşüncelerin de güvenilir biçimde yorumlanması gerekiyor.

Teknolojinin gelişmesi, zihinsel mahremiyet konusunda da tartışmaları beraberinde getiriyor. Kaliforniya Üniversitesi Santa Barbara'dan sinirbilimci Tommy Sprague, insanların düşüncelerinden habersizce bilgi çıkarılabilmesinin ciddi riskler yaratabileceği uyarısında bulunuyor.

Bugünkü yöntem, büyük ve pahalı fMRI cihazlarına ihtiyaç duyduğu için bir kişinin düşüncelerini uzaktan veya fark ettirmeden okumak mümkün değil. Ancak benzer tekniklerin gelecekte EEG gibi giyilebilir beyin aktivitesi ölçüm cihazlarına uygulanması, kişisel verilerin korunması açısından yeni sorunlar yaratabilir.

Araştırma ekibinin sonraki hedefleri arasında görsel bilgilerin yanı sıra seslerin ve hareketli görüntülerin de beyin sinyallerinden yeniden oluşturulması var.

Video çözümleme özellikle zor. fMRI taramaları yaklaşık iki saniyelik aralıklarla veri sağlayabilirken gerçek hayatta görüntüler çok daha hızlı değişiyor. Bu hız farkı, rüyalar gibi sürekli değişen görsel deneyimlerin yeniden oluşturulmasının önündeki teknik engellerden biri olmaya devam ediyor.

Kaynaklar

  1. The New Science of Mind-Reading

YORUMLAR

(0)
Yorumunuz minimum 30 karakter olmalıdır. (0)

Yorumlar yönetici onayından sonra yayımlanır.

Okumaya devam edin

Sonraki haberi oku

Gizlilik tercihleriniz

Çerez kategorilerini inceleyebilir ve tercihlerinizi kaydedebilirsiniz. İsteğe bağlı kayıtlar başlangıçta kapalıdır.

Gerekli Çerezler

Güvenli oturum, yorum, tepki ve gizlilik seçiminiz için gereklidir. Bu kayıtlar kapatılamaz.

vox-consent 180 gün · Teknovox
Bu paneldeki seçiminiz ve seçim tarihi tarayıcınızda saklanır.
voxtekno_session / XSRF-TOKEN 120 dakika · Teknovox
Üye girişi, haber kaydetme, yazı gönderme, yorum, tepki ve yönetim paneli işlemlerinde oturum güvenliğini sağlar.
vox_reader 1 yıl · Teknovox
Tepki işlemini başlattığınızda oluşturulur; aynı tarayıcıdan verilen tepkileri yönetir.
Fonksiyonel Çerezler

Tema seçiminizi hatırlar ve yazıdaki YouTube, X ve Instagram paylaşımlarını görüntüleme alanına geldiğinde yükler. Bu sağlayıcılar IP adresinizi ve tarayıcı bilgilerinizi alabilir; kendi çerezlerini kullanabilir. Bu izin kapalıyken yalnızca seçtiğiniz paylaşımı “İçeriği göster” düğmesiyle açabilirsiniz.

vox-theme İzin süresi boyunca · Teknovox
Tema tercihiniz tarayıcınızda tutulur.
Pazarlama Çerezleri

Google AdSense · Reklam gösterimi ve performans ölçümü. Yalnızca Pazarlama Çerezleri izniyle yüklenir.

__gads, __gpi ve Google alan adlarındaki reklam kayıtları kullanılabilir. Süre çereze, bölgeye ve Google ayarlarına göre değişir; reklam kayıtları 13–24 aya kadar saklanabilir. Sağlayıcı: Google. Güncel çerez adları ve süreleri

Analitik Çerezleri

Google Analytics 4 · Ziyaret edilen sayfaları ve içerik performansını ölçer. Yalnızca Analitik Çerezleri izniyle yüklenir.

_ga ve _ga_*: ziyaret ve oturum ayrımı; bu sitede 180 gün olarak ayarlanmıştır, ziyaretle yenilenebilir. Sağlayıcı: Google. Google çerez bilgileri

Teknovox’a katılın

Haberleri kaydedin, yorumlara katılın ve yazılarınızı paylaşın.

Şifremi unuttum