Yapay zeka şirketlerine akan milyarlarca dolar, küresel ekonominin büyümesini desteklerken finans piyasalarında yeni bir kırılganlık yaratıyor. Uluslararası Para Fonu (IMF), 13 Ekim 2026'da yayımladığı Küresel Finansal İstikrar Raporu'nda, yapay zeka yatırımlarından beklenen kazançların gerçekleşmemesi halinde teknoloji hisselerinde başlayacak sert bir düşüşün diğer sektörlere de yayılabileceği uyarısında bulundu.
IMF'nin değerlendirmesinde özellikle şirketlerin giderek artan borçları, yüksek hisse değerlemeleri ve yapay zeka sektöründeki karşılıklı finansman anlaşmaları öne çıkıyor. Teknoloji devleri veri merkezlerine, gelişmiş işlemcilere ve yapay zeka altyapısına büyük miktarlarda para harcıyor. Yatırımcılar ise bu harcamaların önümüzdeki yıllarda güçlü gelir artışına dönüşeceği beklentisiyle şirketlere kaynak sağlamayı sürdürüyor.
Sorun, bu beklentilerin karşılanamaması ihtimalinde ortaya çıkıyor. Yapay zeka hizmetlerinden elde edilen gelirlerin öngörülenden düşük kalması, şirketlerin yatırım planlarını küçültmesine ve hisselerinin değer kaybetmesine neden olabilir. IMF, sektördeki borçlanmanın ve finansal bağlantıların böyle bir düşüşü daha da ağırlaştırabileceğini belirtiyor.
Şirketler Arasındaki Para Trafiği Riski Artırıyor
IMF'nin raporundaki en çarpıcı bulgulardan biri, yapay zeka şirketlerinin birbirleriyle kurduğu finansal ilişkilerin boyutu. Kurum, 2023'ten bu yana kamuoyuna açıklanan 14 büyük anlaşmayı inceleyerek yaklaşık 300 milyar dolarlık öz sermaye yatırımı ve 650 milyar dolarlık borç finansmanı tespit etti. Bu anlaşmaların karşılığında şirketler arasında toplam 1,4 trilyon dolarlık geleceğe dönük gelir taahhüdü bulunuyor.
Söz konusu anlaşmalarda şirketler birbirlerine yatırım yaparken aynı zamanda birbirlerinin müşterisi haline geliyor. Örneğin bir teknoloji şirketi, yapay zeka geliştiricisine finansman sağlarken bu geliştirici de aldığı kaynakla yatırımcı şirketin bulut altyapısını veya işlemcilerini satın alabiliyor.
Bu düzen, yapay zeka yatırımlarının büyümesini hızlandırsa da şirketleri birbirlerinin mali durumuna bağımlı hale getiriyor. Büyük bir müşterinin harcamalarını azaltması, altyapı sağlayıcısının gelirini düşürebilir. Gelirlerdeki azalma ise yeni yatırımları, borçların geri ödenmesini ve diğer şirketlerin değerlemelerini etkileyebilir.
IMF'nin hesaplamalarında borçlanmanın giderek daha fazla öne çıkması da bu nedenle kaygı yaratıyor. Büyük ölçekli bulut ve veri merkezi işletmecilerinin küresel yatırım yapılabilir seviyedeki tahvil ihraçları içindeki payı, 2024'te yüzde 1'in altındayken 2026'da yüzde 10'a ulaşmış durumda.
Yapay zeka sektörüne yönelen sermaye artık yalnızca teknoloji hisseleriyle sınırlı değil. Tahvil yatırımcıları, özel kredi fonları ve başka finans kuruluşları da bu büyümeyi finanse ediyor. Harcamaların beklenen kazancı üretmemesi halinde zararların daha geniş bir yatırımcı kitlesine yayılma ihtimali bulunuyor.
IMF'nin Ekim 2026 Dünya Ekonomik Görünüm Raporu'ndaki senaryo analizi, olası ekonomik etkiyi de ortaya koyuyor. Yapay zeka yatırımlarının sert biçimde gerilemesi ve varlık fiyatlarının düşmesi halinde küresel ekonomik üretim, 2028'de temel tahminin yüzde 1,1 altında kalabilir. ABD ekonomisinde bu farkın yüzde 1,8'e ulaşabileceği hesaplanıyor.
Kurumun mevcut büyüme tahminleri ise daha olumlu bir tablo çiziyor. Dünya ekonomisinin 2026'da yüzde 3,1, 2027'de yüzde 3,4 büyümesi bekleniyor. Yapay zeka altyapısına yönelik harcamalar da bu büyümeyi destekleyen unsurlar arasında. IMF, olumsuz senaryonun gerçekleşmesini kesin görmediği gibi bunun tek başına küresel bir durgunluğa yol açmasını da beklemiyor.
Yine de sektörün dünya ekonomisi üzerindeki ağırlığı hızla artıyor. IMF verilerine göre yapay zeka ile bağlantılı ürünlerin uluslararası ticareti 2023-2025 arasında yüzde 29 büyüdü. Aynı dönemde toplam küresel ticaretteki artış yüzde 8,3 seviyesinde kaldı. Yapay zeka bağlantılı ticaret hariç tutulduğunda büyüme oranı yüzde 4,6'ya geriliyor.
IMF'nin Diğer Uyarısı: Borçlanma ve Siber Saldırılar
Yapay zeka yatırımlarındaki olası bir düzeltme, IMF'nin finansal istikrar konusunda belirlediği üç büyük riskten biri. Diğer iki risk, devlet tahvili faizlerinin hızla yükselmesi ve finans sistemini etkileyebilecek büyük siber saldırılar.
Artan enerji fiyatları ve yüksek kamu borçları nedeniyle devletlerin borçlanma maliyetleri zaten baskı altında. Tahvil faizlerinin yükselmesi, teknoloji şirketlerinin yeni veri merkezleri ve altyapı yatırımları için kaynak bulmasını da zorlaştırıyor.
Bu durum özellikle yatırımlarını borçlanarak finanse eden işletmeleri etkileyebilir. Daha pahalı kredi, yeni projelerin karlılığını azaltırken mevcut borçların yeniden finansmanını güçleştirebilir. Yüksek faizler aynı zamanda yatırımcıların gelecekte elde edilmesi beklenen şirket kazançlarına biçtiği bugünkü değeri de aşağı çekebiliyor.
IMF, siber güvenlik tarafında da benzer bir kırılganlığa işaret ediyor. Bankalar, ödeme sistemleri ve diğer finans kuruluşları giderek daha az sayıdaki büyük bulut hizmeti ve yazılım sağlayıcısına bağımlı hale geliyor. Bu altyapılardan birine yönelik ciddi bir saldırı, birden fazla finans kuruluşunun hizmetlerini aynı anda aksatabilir.
Raporda yer alan verilere göre 2026'da bildirilen güvenlik açıklarının yüzde 70'inden fazlasında yazılım üreticilerinin saldırganlardan önce güncelleme hazırlamak için neredeyse hiç zamanı olmadı. IMF, gelişmiş yapay zeka modellerinin saldırganların güvenlik açıklarını daha hızlı bulmasına yardımcı olabileceğini, aynı teknolojilerin savunma sistemlerini güçlendirmek için de kullanılabileceğini belirtiyor.
Finans kuruluşlarının böyle bir krize ne kadar dayanabileceği de incelendi. IMF'nin olumsuz senaryolarla gerçekleştirdiği stres testlerinde küresel bankacılık sistemi genel olarak dayanıklı kalıyor. Fakat dünya genelindeki bankacılık varlıklarının yüzde 22'sini temsil eden bankaların, ağır bir kriz senaryosunda düzenleyici sermaye gerekliliklerinin altına düşebileceği hesaplanıyor. Geçen yılki testlerde bu oran yüzde 18'di.
IMF, finansal düzenleyicilere özellikle yapay zeka yatırımlarında aşırı borçlanmanın sınırlandırılması, bankaların belirli sektörlerde yoğunlaşan risklerinin izlenmesi ve kritik teknoloji sağlayıcılarına yönelik güvenlik denetimlerinin artırılması çağrısında bulunuyor.
