İçeriği Bildir

Bildiriminiz yönetici tarafından incelenir.

Arama Yap
Ekonomi

Yapay Zeka Balonunu Patlatabilecek Yeni Risk

SpaceX kilit açılışları ve Anthropic’in halka arzı, ABD borsasında hisse arzını hızla artırabilir. GMO’ya göre bu dalga getirileri baskılayabilir.

Yapay Zeka Balonunu Patlatabilecek Yeni Risk
Google'da Kaynak Ekle

Yapay zeka yatırımlarının sürdürülebilirliği tartışılırken GMO farklı bir riske işaret ediyor: SpaceX hisselerinin piyasaya açılması ve yeni teknoloji halka arzları, ABD borsasında uzun süredir görülmeyen bir arz baskısı yaratabilir.

Yapay zeka rallisinin sonunu getirecek şey, yapay zekaya talebin azalması olmayabilir. ABD borsasına aynı dönemde çok fazla yeni hisse gelmesi de yeterli olabilir.

Varlık yönetim şirketi GMO’nun Ben Inker ve John Pease imzalı son araştırması bu ihtimal üzerinde duruyor. İkilinin hesabına göre ABD piyasasındaki toplam hisse arzı, şirketlerin geri alımları sayesinde yılda yaklaşık yüzde 1 küçüldüğü bir dönemden, önümüzdeki dönemde yüzde 5’e yakın büyüyebileceği bir yapıya geçiyor. SpaceX’te kilidi açılan hisseler, büyük teknoloji şirketlerinin sermaye ihtiyacı ve Anthropic ile OpenAI gibi yapay zeka şirketlerinin olası halka arzları bu hesabın ana parçalarını oluşturuyor.

Buradaki risk, piyasada bir gecede herkesin yapay zekadan vazgeçmesi değil. Yeni hisseleri satın almak isteyen yatırımcıların bunun için başka varlıklarını satmak zorunda kalması.

GMO’nun tarihsel veriler üzerinde yaptığı çalışmada, halka arzlarla piyasaya giren hisse miktarının toplam piyasa içindeki payındaki her 1 puanlık artış, değerleme etkisi ayrıştırıldığında takip eden 12 ayda hisse fiyatlarında yaklaşık yüzde 4 daha düşük performansla ilişkilendiriliyor. Şirket bu ilişkiyi bugünkü arz tahminine uyguladığında, önümüzdeki 12 ila 18 aylık getirilerin normal kabul edilen seviyenin yaklaşık 20 puan altında kalabileceğini hesaplıyor.

Üstelik piyasa şu anda belirgin bir kriz görüntüsü vermiyor. Nasdaq 5 Ekim’de rekor kapanış yaparken S&P 500 de kendi zirvesine yakın seviyelerde işlem gördü. Nvidia’nın piyasa değeri aynı seansta 5,76 trilyon dolarla yeni rekora çıktı. Yapay zeka hisselerine para akışı hala güçlü.

SpaceX ve Dev Yapay Zeka Halka Arzları Neden Sorun Olabilir?

SpaceX bu tartışmada varsayımsal bir şirket değil. Elon Musk’ın şirketi 11 Haziran 2026’da halka arzını hisse başına 135 dolardan fiyatladı ve yaklaşık 555,6 milyon yeni hisse sattı. Hisseler 12 Haziran’da SPCX koduyla Nasdaq’ta işlem görmeye başladı.

Asıl mesele halka arz günü satılan hisselerden sonra başlıyor. Erken dönem yatırımcıların, çalışanların ve yöneticilerin sahip olduğu milyarlarca dolarlık SpaceX hissesi farklı tarihlerde satışa uygun hale geliyor. Şirketin izahnamesi tek bir kilit bitiş tarihi yerine 2026 ve 2027’ye yayılan kademeli bir takvim oluşturdu; bazı üst düzey yöneticilerin hisseleri için 2027’ye kadar uzanan satış kısıtları bulunuyor.

Kilit süresinin dolması hisselerin mutlaka satılacağı anlamına gelmiyor. Fakat büyük miktarda hissenin satılabilir hale gelmesi piyasadaki potansiyel arzı artırıyor. GMO, Elon Musk dışındaki SpaceX hisselerinden gelebilecek satışların tek başına ABD hisse piyasasının değerinin yüzde 1’inden fazlasına ulaşabilecek ölçekte olduğunu hesaplıyor.

Anthropic de ikinci büyük kaynak. Claude modellerinin geliştiricisi halka arz hazırlığı yapıyor ve Reuters’ın incelediği gizli S-1 belgeleri, şirketin 2 trilyon dolara kadar ulaşan bir değerleme hedefi üzerinde çalıştığını gösteriyor. Belgelerde Anthropic’in 2025 gelirinin yaklaşık 4,6 milyar dolara çıktığı, buna karşılık 8 milyar doların üzerinde faaliyet zararı verdiği görülüyor. Toplam net zararın yaklaşık 42 milyar dolara çıkmasında finansmanla bağlantılı muhasebe kalemleri de büyük paya sahip.

OpenAI tarafında ise takvim değişti. Şirket Haziran'da ABD’de halka arz için gizli başvuru yapmış olsa da CEO Sam Altman Eylül ayında OpenAI’ın 2026’da borsaya gelmeyeceğini açıkladı. Böylece GMO’nun arz senaryosunun OpenAI ayağı 2026’dan çıkmış durumda; şirketin daha sonraki bir tarihte halka arz edilmesi ihtimali ise ortadan kalkmış değil.

Yaklaşık yüzde 5’lik toplam arz artışı tahmini kesinleşmiş bir halka arz takvimi değil. SpaceX’te satılabilir hale gelecek hisseler daha somutken Anthropic’in halka arz büyüklüğü ve OpenAI’ın zamanı değişebilir.

Pasif Fonların Büyümesi Piyasayı Daha Hassas Hale Getiriyor

Yeni hisse arzının neden bütün piyasayı etkileyebileceği sorusunun cevabı, son 25 yılda yatırımcı yapısının nasıl değiştiğinde yatıyor.

Investment Company Institute verilerine göre Ağustos 2026 itibarıyla ABD’de uzun vadeli yatırım fonları ve ETF’lerdeki varlıkların yüzde 54,3’ü endeks stratejilerinde bulunuyor. Yalnızca ABD hisselerine yatırım yapan fonlarda endeks ürünlerinin payı yüzde 64,8’e kadar çıkmış durumda.

Pasif fonlar fiyat ucuzladı diye kendi başlarına yeni bir hisse satın almıyor veya pahalılaştığı için satmıyor. İzledikleri endeksin bileşimini takip ediyorlar. Aktif fonların önemli bölümü de performansını belirli endekslere göre ölçtüğü için portföyünü tamamen serbest biçimde değiştiremiyor.

GMO, bu değişim sonucunda piyasadaki her 1 doların yalnızca yaklaşık 30 sentinin fırsat gördüğünde serbest biçimde alım veya satış yapabilecek aktif sermaye olarak değerlendirilebileceğini hesaplıyor. Aynı araştırmaya göre ABD hisse fonlarının büyük bölümü zaten varlıklarının neredeyse tamamını hisse senetlerinde tutuyor. Yeni bir SpaceX veya Anthropic hissesi almak isteyen bir fonun elinde büyük miktarda boş nakit bulunmuyorsa, başka bir şirketin hissesini satarak yer açması gerekiyor.

GMO’nun kullandığı verilere göre 1999-2000 döneminde halka arzlarla gelen yeni hisselerin değeri toplam piyasa değerinin yaklaşık yüzde 5’ine kadar yükselmişti. Araştırmacılar internet kullanımının ortadan kalkmadığını, tam tersine hızla büyümeye devam ettiğini hatırlatıyor. Buna rağmen piyasaya çıkan yoğun hisse arzı, aşırı değerlemeler ve teknoloji yatırımlarındaki düşük getirilerle aynı döneme denk geldi.

Bugünkü şirketlerle 2000 yılının internet girişimleri arasında ciddi farklar var. Nvidia, Microsoft, Alphabet ve Meta gibi yapay zeka yatırımlarının merkezindeki şirketler devasa gelir ve kar üretiyor. Bu nedenle yapay zeka yükselişi dot-com balonunun aynısı demek tabloyu fazlasıyla basitleştiriyor.

GMO’nun tezi de zaten yapay zekanın başarısız olacağı varsayımına ihtiyaç duymuyor. Teknoloji başarılı olabilir, şirketlerin gelirleri büyüyebilir ve yapay zeka kullanımı yaygınlaşabilir. Buna rağmen aynı anda piyasaya çok fazla yeni hisse çıkar ve bu hisseleri karşılayacak yeni para gelmezse fiyatlar üzerinde baskı oluşabilir.

Bu senaryodaki en yakın testlerden biri Anthropic olacak. Şirketin halka arzının kesin büyüklüğü ve değerlemesi henüz netleşmiş değil. OpenAI ise 2026 planını rafa kaldırdı. SpaceX tarafında ise kilidi açılan hisselerin piyasaya çıkışı 2027 boyunca da sürecek.

Kaynaklar

  1. A Catalyst for the AI Bubble Break

YORUMLAR

(0)
Yorumunuz minimum 30 karakter olmalıdır. (0)

Yorumlar yönetici onayından sonra yayımlanır.

Okumaya devam edin

Sonraki haberi oku

Gizlilik tercihleriniz

Çerez kategorilerini inceleyebilir ve tercihlerinizi kaydedebilirsiniz. İsteğe bağlı kayıtlar başlangıçta kapalıdır.

Gerekli Çerezler

Güvenli oturum, yorum, tepki ve gizlilik seçiminiz için gereklidir. Bu kayıtlar kapatılamaz.

vox-consent 180 gün · Teknovox
Bu paneldeki seçiminiz ve seçim tarihi tarayıcınızda saklanır.
voxtekno_session / XSRF-TOKEN 120 dakika · Teknovox
Üye girişi, haber kaydetme, yazı gönderme, yorum, tepki ve yönetim paneli işlemlerinde oturum güvenliğini sağlar.
vox_reader 1 yıl · Teknovox
Tepki işlemini başlattığınızda oluşturulur; aynı tarayıcıdan verilen tepkileri yönetir.
Fonksiyonel Çerezler

Tema seçiminizi hatırlar ve yazıdaki YouTube, X ve Instagram paylaşımlarını görüntüleme alanına geldiğinde yükler. Bu sağlayıcılar IP adresinizi ve tarayıcı bilgilerinizi alabilir; kendi çerezlerini kullanabilir. Bu izin kapalıyken yalnızca seçtiğiniz paylaşımı “İçeriği göster” düğmesiyle açabilirsiniz.

vox-theme İzin süresi boyunca · Teknovox
Tema tercihiniz tarayıcınızda tutulur.
Pazarlama Çerezleri

Google AdSense · Reklam gösterimi ve performans ölçümü. Yalnızca Pazarlama Çerezleri izniyle yüklenir.

__gads, __gpi ve Google alan adlarındaki reklam kayıtları kullanılabilir. Süre çereze, bölgeye ve Google ayarlarına göre değişir; reklam kayıtları 13–24 aya kadar saklanabilir. Sağlayıcı: Google. Güncel çerez adları ve süreleri

Analitik Çerezleri

Google Analytics 4 · Ziyaret edilen sayfaları ve içerik performansını ölçer. Yalnızca Analitik Çerezleri izniyle yüklenir.

_ga ve _ga_*: ziyaret ve oturum ayrımı; bu sitede 180 gün olarak ayarlanmıştır, ziyaretle yenilenebilir. Sağlayıcı: Google. Google çerez bilgileri

Teknovox’a katılın

Haberleri kaydedin, yorumlara katılın ve yazılarınızı paylaşın.

Şifremi unuttum