Türkiye'nin yaklaşık 1,4 milyar dolar ödeme yaptığı F-35 programından kalan altı savaş uçağının ABD'deki yeni görüntüleri ortaya çıktı. Yedi yıldır bekleyen uçakların geleceği ise hala belirsiz.
Türkiye için üretilen ancak Türk Hava Kuvvetleri'ne teslim edilmeyen 6 adet F-35A Lightning II savaş uçağı, ABD'deki depolama alanında yeniden görüntülendi. 8 Ekim 2026'da gündeme gelen fotoğraflar, Türkiye'nin 2019 yılında programdan çıkarılmasının ardından ABD'de kalan uçakların durumunu tekrar tartışmaya açtı.
Paylaşılan görüntülerde, kapalı bir tesiste muhafaza edilen F-35A uçakları görülüyor. Fotoğrafların Kaliforniya'daki Edwards Hava Üssü'nde çekildiği belirtiliyor. ABD'nin 2021 mali yılı savunma yasasında da söz konusu altı uçağın Edwards Hava Üssü'nde uzun süreli depolamaya alındığı bilgisi yer alıyor. Ancak yeni fotoğrafların tam olarak ne zaman çekildiği bağımsız kaynaklarla doğrulanmış değil.
Türkiye'nin F-35 programına dönüşü için Washington ile Ankara arasındaki temaslar sürerken bu görüntülerin ortaya çıkması, yıllardır çözülemeyen teslimat meselesini yeniden gündeme taşıdı. ABD Kongresi Araştırma Servisi'nin Ağustos 2026 tarihli raporuna göre Türkiye için üretilen altı uçak ABD'de tutulmaya devam ediyor. Türkiye'nin F-35 alımı kapsamında yaptığı yaklaşık 1,4 milyar dolarlık ödeme de henüz iade edilmiş değil.
Türkiye'nin F-35 Uçakları Neden ABD'de Bekletiliyor?
Türkiye, F-35 projesinin ilk ortaklarından biriydi ve başlangıçta 100 adet F-35A satın almayı planlıyordu. İlk uçağın teslim töreni 21 Haziran 2018'de Lockheed Martin'in ABD'deki Fort Worth tesislerinde düzenlendi. Uçaklar, Türk pilotların eğitimi için ABD'de tutuluyordu. Hatta ilk Türk pilot, Ağustos 2018'de F-35 ile uçuş gerçekleştirmişti.
Süreç, Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın almasıyla değişti. ABD yönetimi, S-400 radarlarının F-35'in düşük görünürlük özellikleri hakkında hassas veriler toplayabileceğini savunarak Temmuz 2019'da Türkiye'yi programdan çıkarma kararı aldı. Böylece Türkiye için üretilen uçakların ülkeye gönderilmesi durduruldu.
ABD'de depolanan altı uçağın Türk Hava Kuvvetleri için belirlenen seri numaraları 18-0001 ile 18-0006 arasında değişiyor. Açık kaynaklı uçak kayıtlarında ilk beşinin Eylül 2019, sonuncusunun ise Ekim 2019'dan itibaren depolamada olduğu görülüyor.
Uçakların uzun süre kullanılmadan korunması için özel muhafaza işlemleri uygulandığı, hassas bileşenlerinin dış etkenlerden korunduğu ve periyodik bakımlarının yapıldığı aktarılıyor. Fakat bu uçakların bugün hangi teknik durumda bulunduğuna ilişkin ayrıntılı ve güncel bir resmi değerlendirme yayımlanmış değil.
ABD Kongresi, 2021 mali yılı savunma yasasıyla Savunma Bakanı'nın yazılı onayına bağlı olarak bu altı uçağın Amerikan Hava Kuvvetleri tarafından kullanılmasına, değiştirilmesine ve uçurulmasına imkan tanıdı. Buna rağmen Ağustos 2026 tarihli Kongre Araştırma Servisi raporu uçakların depoda tutulduğunu belirtiyor.
Türkiye için planlanan diğer F-35'lerin durumu ise farklı. ABD Savunma Bakanlığı, Temmuz 2020'de Türkiye'ye yönelik üretim planında bulunan sekiz F-35A'yı Amerikan Hava Kuvvetleri'ne yönlendiren bir sözleşme değişikliğine gitmişti. Bu uçaklar, şimdi görüntülenen ilk altı F-35'ten ayrı bir üretim grubuna ait.
F-35'lerin Türkiye'ye Teslim Edilmesi İçin Hangi Şartlar Gerekiyor?
Türkiye'nin F-35 programına geri dönme ihtimali 2026 yılında yeniden diplomatik gündemin üst sıralarına çıktı. ABD Başkanı Donald Trump, Temmuz ayında Türkiye'ye yönelik yaptırımların kaldırılması konusunda olumlu mesajlar verdi ve F-35 satışının değerlendirilebileceğini açıkladı.
Ankara'nın gündeminde depolanan altı uçağın teslim alınmasının yanında yeni F-35 tedariki de bulunuyor. ABD Kongresi Araştırma Servisi'nin 14 Temmuz 2026 tarihli değerlendirmesinde, Türkiye'nin 40 adet F-35 satın almak istediği belirtiliyor.
Siyasi görüşmeler devam etse de ABD mevzuatındaki engeller henüz ortadan kalkmadı. 2020 mali yılı Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası'nın 1245. maddesi, Türkiye'ye F-35 transferini S-400 konusunda belirli şartların karşılanmasına bağlıyor. ABD yönetiminin yasa kapsamındaki transfer yasağını kaldırabilmesi için Türkiye'nin S-400 sistemine artık sahip olmadığını, sistemi yeniden edinmeyeceğine dair güvence verdiğini ve ilgili diğer koşulları karşıladığını Kongre'ye bildirmesi gerekiyor. Yasada, bu bildirimin ardından 90 günlük bir süre de öngörülüyor.
2020 yılında Savunma Sanayii Başkanlığına ve ilgili yetkililere uygulanan CAATSA yaptırımları da çözüm bekleyen başka bir konu. Yaptırımların kaldırılması, F-35 uçaklarının otomatik olarak Türkiye'ye teslim edilebileceği anlamına gelmiyor.
ABD Dışişleri Bakanlığı'nın 22 Temmuz 2026 tarihli ve Kongre'ye gönderilen yazısında, Türkiye'nin F-35 programına dönüş için gerekli yasal koşulları henüz karşılamadığı bildirildi. Ağustos ayında yayımlanan Kongre Araştırma Servisi raporu da bu durumu teyit ediyor.
Türkiye, savaş uçağı filosunu modernize etmek için F-16 tedarik ve modernizasyon çalışmalarının yanı sıra Eurofighter Typhoon alımı ve milli muharip uçak KAAN programı üzerinde çalışıyor. F-35 ise düşük radar görünürlüğü ve gelişmiş sensör sistemleriyle bu seçeneklerden farklı bir kabiliyet sunuyor. Dolayısıyla programın yeniden açılması, Türkiye'nin uzun vadeli hava gücü planlarını da etkileyebilir.
ABD'de bekletilen altı F-35A için henüz yeni bir teslimat anlaşması imzalanmış değil. Uçakların Türkiye'ye gönderilmesine ilişkin resmi bir tarih açıklanmadığı gibi, uzun süreli depolamanın ardından hangi yazılım ve donanım güncellemelerine ihtiyaç duyacakları da kamuoyuyla paylaşılmadı.
