Rusya'nın Ukrayna'ya düzenlediği füze saldırılarında kullandığı silahlar arasında S-400 hava savunma sistemlerine ait mühimmatlar da bulunuyor. Normalde uçakları ve gelen füzeleri engellemek için geliştirilen bu sistemler, kara hedeflerine saldırmak amacıyla da kullanılıyor. Son olarak 12 Ekim'de Kiev'e düzenlenen saldırıda hava saldırısı sirenlerinin patlamalardan sonra çalması, bu füzelerin tespit edilmesindeki güçlükleri yeniden gündeme getirdi.
Ukrayna'nın açıklamalarına göre başkente yönelik saldırıda beş balistik füze sivil altyapıyı vurdu. Ukraynalı elektronik harp uzmanı ve devlet başkanlığı danışmanı Serhii Beskrestnov, saldırıda S-400 füzelerinin kullanıldığını belirterek bu sistemlerden yapılan fırlatmaların müttefik ülkelerin istihbarat araçları tarafından her zaman tespit edilemediğini söyledi.
13 Ekim akşamı Kiev bir kez daha füze saldırısına uğradı. Kentteki bir termik santral ile dokuz katlı bir apartmanın vurulduğu saldırıda iki kişi hayatını kaybetti, 21 kişi yaralandı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, bu saldırı öncesinde de müttefiklerinden erken uyarı alınamadığını açıkladı.
S-400 Füzeleri Nasıl Kara Saldırıları İçin Kullanılıyor?
Rusya'nın hava savunma füzeleriyle kara hedeflerini vurması yeni bir uygulama değil. 2022'de S-300 sistemlerinden ateşlenen füzeler Ukrayna şehirlerine karşı kullanılmış, Ocak 2023'te ise Kiev'e ulaşan füze kalıntıları üzerinde yapılan incelemeler S-400 ile ilişkili 48N6DM modeline işaret etmişti.
S-300 ve S-400 isimleri tek bir füzenin değil, farklı radarlar, fırlatıcılar ve mühimmatlarla çalışan hava savunma sistemlerinin adı. Rusya, bu sistemlerde kullanılan 5V55 ve 48N6 ailesindeki füzeleri kara saldırılarında da değerlendiriyor.
Hava hedeflerine karşı tasarlanan bu mühimmatlar, yüksek hızları sayesinde uzun mesafeleri kısa sürede kat edebiliyor. Ancak kara hedeflerine yönelik isabet hassasiyetleri, Iskander-M gibi bu görev için geliştirilen balistik füzelerle aynı seviyede değil. Parçacık etkili savaş başlıkları, özellikle yerleşim bölgelerinde ciddi hasara yol açabiliyor.
Rusya'nın bu alandaki çalışmaları artık eski füzelerin yeniden kullanılmasının ötesine geçmiş durumda. Ukrayna Askeri İstihbarat Teşkilatı (GUR), Eylül ayında yayımladığı teknik incelemeyle RM-48U adı verilen ve S-400 altyapısını kullanan yeni saldırı füzesinin tasarımını ortaya koydu.
RM-48U, farklı füze modellerinden alınan parçaların bir araya getirilmesiyle hazırlanıyor. Ukrayna istihbaratının incelemesine göre füzenin katı yakıtlı motoru 48N6DM'den, arka bölümü 48N6E2'den, bazı elektronik ve mekanik bileşenleri ise 9M96 ailesinden geliyor.
GUR tarafından açıklanan RM-48U teknik özellikleri şöyle:
Özellik | RM-48U |
|---|---|
Uzunluk | 7,5 metre |
Gövde çapı | 0,5 metre |
Azami menzil | 400 kilometreye kadar |
Hız | Mach 4-6 |
Savaş başlığı | 199 kg |
Savaş başlığı tipi | Yüksek patlayıcılı, parçacık etkili |
Motor | Katı yakıtlı |
Güdüm | Ataletsel ve uydu destekli |
Uçuş profili | Balistik |
Bu değerler Ukrayna istihbaratının teknik incelemesine dayanıyor. Özellikle azami menzil ve gerçek savaş koşullarındaki isabet hassasiyeti için bağımsız test sonuçları yayımlanmış değil.
RM-48U'nun eski hava savunma füzelerinden ayrıldığı noktalardan biri güdüm sistemi. Geleneksel 48N6 türevleri kara hedeflerine gönderildiğinde uçuşun ilk bölümünde radar ve radyo komutlarından yararlanabiliyor. Füze radarın kapsama alanından çıktığında ise ataletsel seyrüseferle yoluna devam etmesi isabet hassasiyetini sınırlıyor.
RM-48U'nun yeni versiyonlarında bu sorunu azaltmak için uydu destekli konum belirleme sistemi kullanılıyor. Ukrayna istihbaratı, füzede Kometa-R12 alıcılarının bulunduğunu ve Rusya'nın radyo komutlu ve uydu güdümlü RM-48U modelleri için ayrı birlikler oluşturduğunu bildiriyor.
Rusya'nın üretim planları da bu silahlara verdiği önemi gösteriyor. Ukrayna istihbaratından Haziran ayında paylaşılan verilere göre 2025'te 200'den fazla RM-48U üretildi. 2026 için hedef 480'in üzerinde füze ve aylık 50 adede ulaşan üretim kapasitesi. Bunlar Rusya tarafından doğrulanmış üretim rakamları değil.
Eylül ayında paylaşılan bileşen incelemesinde ayrıca RM-48U'nun elektronik sistemlerindeki 117 parçanın 95'inin ABD merkezli üreticilere ait olduğu belirtildi. Bu tespit, parçaların Rusya'ya hangi tedarik kanalları üzerinden ulaştığını tek başına ortaya koymuyor.
Kiev'deki Saldırılar Neden Önceden Tespit Edilemedi?
S-400 füzelerinin kara saldırılarında kullanılmasının Ukrayna için yarattığı en büyük sorunlardan biri, savunma sistemlerine kalan tepki süresinin kısalması.
Ukraynalı askeri uzman Oleksii Hetman'ın değerlendirmesine göre bazı S-400 füzeleri saniyede yaklaşık 2 ila 2,5 kilometre hıza ulaşabiliyor. Bu hızlar, 200 kilometrelik bir mesafenin birkaç dakika içinde aşılabileceği anlamına geliyor. Söz konusu rakamlar, RM-48U için açıklanan Mach 4-6 değerleriyle karıştırılmamalı; farklı füze modellerinin uçuş özellikleri aynı değil.
Füzelerin izlediği rota da erken uyarı süresini etkiliyor. Iskander-M gibi füzeler uçuş sırasında oldukça yüksek irtifalara çıkabiliyor. S-400 ailesindeki bazı füzelerin daha alçak irtifalı uçuş profilleri ise yer radarlarının görüş hattı ve tespit mesafesi açısından farklı güçlükler yaratabiliyor.
Fırlatma anının tespitinde uydu sistemleri kullanılıyor. Özellikle kızılötesi algılayıcılara sahip askeri uydular, füze motorlarının oluşturduğu ısı izini belirleyerek erken uyarı sağlayabiliyor. Fakat yoğun bulut örtüsü, teknik sorunlar veya fırlatmanın özellikleri nedeniyle bazı olaylar zamanında belirlenemeyebiliyor.
Norveç Savunma Araştırmaları Enstitüsünden Fabian Hoffmann da bu tür uydu sistemlerinin oldukça güvenilir olmasına rağmen her koşulda kusursuz çalışmadığını belirtiyor.
Bu nedenle bir füze fırlatmasının uydular tarafından zamanında belirlenememesi ile füzenin radarlar tarafından hiç görülememesi aynı durum değil. Ukrayna Hava Kuvvetleri, 12 Ekim'deki saldırıda hedeflerin ancak saldırı sırasında tespit edildiğini ve fırlatmalara ilişkin önceden bilgi almadıklarını açıklamıştı.
Kiev yönetiminin yaşadığı sorun mühimmat tarafında da büyüyor. Ukrayna Hava Kuvvetlerinin 5 Ağustos 2026 tarihli verilerine göre Rusya'nın fırlattığı 24 füze, Iskander-M/S-400 kategorisinde kaydedildi ve hiçbiri engellenemedi. Ancak bu ortak sınıflandırma nedeniyle füzelerin kaçının S-400 sistemlerinden ateşlendiği bilinmiyor.
Patriot ve SAMP/T gibi sistemler bu tür yüksek hızlı hedeflere karşı kullanılabiliyor. Önleyici füze stoklarının sınırlı olması ise Ukrayna'nın her saldırıya yeterli karşılık vermesini güçleştiriyor. Rusya açısından S-400 altyapısını saldırı amacıyla kullanmanın avantajı da burada ortaya çıkıyor. Daha fazla hızlı hedefin aynı anda gönderilmesi, savunmanın elindeki mühimmatı tüketebiliyor.
Ukrayna buna karşı füze fırlatıcılarını doğrudan hedef alan operasyonlarını artırmış durumda. Savunma Bakanı Yevhenii Khmara, Eylül ve Ekim başında balistik saldırılarda kullanılan sekiz Rus fırlatıcısının vurulduğunu; üçünün imha edildiğini, beşinin hasar gördüğünü açıkladı. Söz konusu açıklama, bu fırlatıcıların tamamının S-400 olduğunu göstermiyor.
Erken uyarı sorunu, ABD ile Ukrayna arasındaki istihbarat paylaşımını da tartışmaya açtı. ABD Başkanı Donald Trump, Washington'un Ukrayna'ya istihbarat sağlamayı sürdürdüğünü söylerken Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha da 13 Ekim'de iş birliğinin devam ettiğini açıklamıştı.
18 Ekim'de ise Zelenski'den yeni bir açıklama geldi. NBC'nin Meet the Press programına konuşan Ukrayna lideri, ABD'nin istihbarat paylaşımının kısa bir süre kesintiye uğradığını ancak yeniden başladığını söyledi.
Kesintinin tam olarak ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü ve Kiev'e yönelik 12-13 Ekim saldırılarındaki geç uyarılarla doğrudan bağlantılı olup olmadığı henüz açıklanmadı.
