İçeriği Bildir

Bildiriminiz yönetici tarafından incelenir.

Arama Yap
Çevre

Gemilerin Çıkardığı Gürültü Balinaları Etkiliyor

Sharrow Marine'in geliştirdiği halkalı pervane, gemilerin su altı gürültüsünü azaltıyor. Yeni teknoloji balinaların korunmasına nasıl yardımcı olabilir?

Gemilerin Çıkardığı Gürültü Balinaları Etkiliyor
Google'da Kaynak Ekle

Amerikalı Sharrow Marine'in geliştirdiği halkalı pervane, su altındaki gemi gürültüsünü azaltmayı hedefliyor. Ocean Alliance ile yürütülen denemelerde teknolojinin balinalar üzerindeki etkisi araştırılacak.

Okyanuslarda giderek büyüyen gürültü sorununun önemli kaynaklarından biri gemi pervaneleri. ABD merkezli Sharrow Marine, yıllardır kullanılan geleneksel pervane tasarımını değiştirerek bu soruna çözüm arıyor. Şirketin geliştirdiği halkalı kanat sistemi, su altında oluşan gürültüyü azaltırken teknelerin yakıt tüketimini de düşürebiliyor.

Teknoloji artık deniz canlılarının korunmasına yönelik çalışmalarda da kullanılıyor. Balina araştırmalarıyla tanınan Ocean Alliance, Sharrow Marine'in pervanelerini araştırma teknelerinde denemeye başladı. Amaç, teknelerin balinalara yaklaşırken oluşturduğu akustik rahatsızlığı azaltmak ve bunun hayvanların davranışlarına nasıl yansıdığını görmek.

Gemi gürültüsü, balinalar için yalnızca rahatsız edici bir ses anlamına gelmiyor. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi (NOAA), su altında yayılan insan kaynaklı seslerin deniz memelilerinin iletişimini, yön bulmasını ve beslenmesini olumsuz etkileyebildiğini belirtiyor.

2024 yılında Global Change Biology dergisinde yayımlanan bir araştırma da sorunun boyutunu ortaya koymuştu. İki farklı orka popülasyonundan 25 hayvana yerleştirilen geçici takip cihazlarıyla yapılan ölçümlerde, çevredeki en yüksek gürültü seviyesindeki her 1 desibellik artışın av arama davranışına ilişkin olasılık oranını yüzde 4 artırdığı, avı yakalama olasılık oranını ise yüzde 12,5 azalttığı tespit edildi.

Halkalı Pervane Su Altındaki Gürültüyü Nasıl Azaltıyor?

Geleneksel gemi pervanelerinin oluşturduğu sesin önemli bir bölümü, kavitasyon adı verilen fiziksel olaydan kaynaklanıyor.

Pervane kanatları suyun içinde dönerken bazı bölgelerde basınç düşüyor ve küçük buhar kabarcıkları oluşuyor. Bu kabarcıklar yüksek basınçlı bölgelere ulaştığında aniden çökerek ses ve titreşim meydana getiriyor. Özellikle kanat uçlarında oluşan girdaplar, kavitasyonun başlıca kaynakları arasında bulunuyor.

Sharrow Marine'in çözümü ise kanatların şeklini değiştirmek.

Geleneksel pervanelerde kanatlar açık uçlarla sonlanırken Sharrow tasarımında her kanat kendi üzerine kıvrılarak kapalı bir halka oluşturuyor. Böylece kanat uçlarındaki yoğun girdap oluşumu azaltılıyor. Daha az kavitasyon, suya yayılan sesin ve teknede hissedilen titreşimin de azalmasına yardımcı oluyor.

Şirketin aktardığı test sonuçlarında, belirli çalışma koşullarında su altındaki gürültü seviyesinin balinaların kullandığı bazı frekanslarda 7 desibele kadar azaldığı belirtiliyor. Farklı frekans ve uygulamalarda daha yüksek düşüşler de raporlanıyor.

Pervanenin büyüklüğü, motor devri, teknenin gövde yapısı ve seyir koşulları ölçülen gürültüyü doğrudan etkiliyor.

Şirket, teknede duyulan sesin bazı koşullarda yüzde 80'e kadar azalabildiğini de bildiriyor. Bağımsız tekne testleri gerçekleştiren BoatTEST'in Sharrow MX-1 modeliyle yaptığı karşılaştırmalarda, geleneksel pervanelere kıyasla genel olarak daha düşük ses seviyeleri ölçüldü. Testlerde bazı motor devirlerinde ise fark oldukça sınırlı kaldı.

Pervanenin daha verimli çalışması yakıt tüketimine de yansıyabiliyor. Sharrow Marine, uygun seyir koşullarında yüzde 30'a varan yakıt verimliliği artışı bildiriyor. Bu oran, şirketin belirli tekne ve motor kombinasyonlarında elde ettiği sonuçlara dayanıyor.

Tasarımın çıkış noktası ise denizcilik değildi.

Sharrow Marine'in kurucusu Greg Sharrow, başlangıçta orkestra performanslarını kaydederken kullanılabilecek daha sessiz bir drone geliştirmek istiyordu. Drone pervanelerindeki gürültüyü azaltmak için üzerinde çalıştığı kapalı kanat fikrini daha sonra teknelere uyarladı.

2012 yılında başlayan geliştirme sürecinde yüzlerce prototip üretildi. Michigan Üniversitesi'nin deniz hidrodinamiği laboratuvarındaki çalışmaların ardından tasarım, ticari olarak kullanılabilecek bir ürüne dönüştü.

Balina Araştırmalarında İlk Gözlemler Olumlu

Sharrow Marine'in Ocean Alliance ile yürüttüğü çalışma, teknolojinin çevresel etkilerini gerçek deniz koşullarında değerlendirmeye odaklanıyor.

Ocean Alliance CEO'su Iain Kerr, Popular Science'a yaptığı açıklamada yeni pervaneyle donatılan araştırma teknesini yaklaşık 75 millik bir seyirde denediklerini anlattı. Kerr'in gözlemlerine göre teknede daha az titreşim oluştu, motorun çalışması sırasında duyulan gürültü azaldı ve yakıt verimliliğinde iyileşme görüldü.

Kerr, teknenin arkasında oluşan kavitasyon kabarcıklarının da belirgin biçimde azaldığını belirtiyor.

Araştırmacılar açısından daha sessiz bir tekne kullanmanın pratik bir karşılığı var. Balinalara yaklaşırken daha az gürültü oluşturulması, hayvanların doğal davranışlarının gözlemlenmesini kolaylaştırabilir. Gürültü nedeniyle yön değiştirme veya iletişim biçimlerini değiştirme gibi tepkilerin azalması da beklenen yararlar arasında.

Ancak teknede daha az ses duyulması, balinaların üzerindeki olumsuz etkinin aynı oranda azaldığını göstermiyor. Bunun için hayvanların bulunduğu derinliklerde su altı mikrofonlarıyla ölçüm yapılması ve davranışlarının daha uzun süre izlenmesi gerekiyor.

New Hampshire Üniversitesi'nden akustik ekoloji uzmanı Michelle Fournet de daha sessiz pervanelerin deniz yaşamına katkı sağlayabileceğini düşünüyor. Fournet, teknolojinin özellikle daha büyük gemilerde kullanılması durumunda bağımsız ölçümlerle değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Sharrow Marine'in önündeki diğer konu ise üretim ölçeği.

Şirket, Nisan 2026'da Ford ile gerçekleştirdiği üretim iş birliğini duyurdu. Yeni üç boyutlu kum kalıp döküm yöntemleri sayesinde, daha önce 130 güne kadar uzayabilen bazı üretim süreçlerinin yaklaşık iki haftaya indirilebildiği açıklandı.

Bu gelişme üretim kapasitesinin artırılması açısından değerli olsa da dev konteyner gemileri için gereken pervanelerin geliştirilmesi ve üretilmesi ayrı bir mühendislik süreci gerektiriyor. Sharrow Marine henüz bu ölçekte yaygın ticari kullanım aşamasına ulaşmış değil.

Denizlerdeki gürültüyü azaltmak için yürütülen çalışmalar da yalnızca yeni pervanelerle sınırlı değil. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), 2023 yılında ticari gemilerin su altına yaydığı gürültüyü azaltmaya yönelik güncellenmiş kılavuzunu yürürlüğe koydu. Kılavuz; pervane tasarımı, gemi bakımı ve operasyonel önlemler gibi farklı yöntemleri kapsıyor.

Gemi hızlarının düşürülmesi bu yöntemlerden biri. ABD'nin Puget Sound bölgesinde yürütülen Quiet Sound programı, ticari gemilerin belirli bölgelerde gönüllü olarak yavaşlamasını sağlayarak orkaların yaşam alanlarındaki gürültüyü azaltmaya çalışıyor.

Sharrow Marine'in teknolojisinin büyük ticari gemilere ne ölçüde uygulanabileceği ve balinaların davranışlarında uzun vadeli bir iyileşme sağlayıp sağlamayacağı ise daha kapsamlı saha araştırmalarıyla netleşecek.

Kaynaklar

  1. Whales can’t hear each other in the noisy ocean. This inventor has a solution 200 years in the making.

YORUMLAR

(0)
Yorumunuz minimum 30 karakter olmalıdır. (0)

Yorumlar yönetici onayından sonra yayımlanır.

Okumaya devam edin

Sonraki haberi oku

Gizlilik tercihleriniz

Çerez kategorilerini inceleyebilir ve tercihlerinizi kaydedebilirsiniz. İsteğe bağlı kayıtlar başlangıçta kapalıdır.

Gerekli Çerezler

Güvenli oturum, yorum, tepki ve gizlilik seçiminiz için gereklidir. Bu kayıtlar kapatılamaz.

vox-consent 180 gün · Teknovox
Bu paneldeki seçiminiz ve seçim tarihi tarayıcınızda saklanır.
voxtekno_session / XSRF-TOKEN 120 dakika · Teknovox
Üye girişi, haber kaydetme, yazı gönderme, yorum, tepki ve yönetim paneli işlemlerinde oturum güvenliğini sağlar.
vox_reader 1 yıl · Teknovox
Tepki işlemini başlattığınızda oluşturulur; aynı tarayıcıdan verilen tepkileri yönetir.
Fonksiyonel Çerezler

Tema seçiminizi hatırlar ve yazıdaki YouTube, X ve Instagram paylaşımlarını görüntüleme alanına geldiğinde yükler. Bu sağlayıcılar IP adresinizi ve tarayıcı bilgilerinizi alabilir; kendi çerezlerini kullanabilir. Bu izin kapalıyken yalnızca seçtiğiniz paylaşımı “İçeriği göster” düğmesiyle açabilirsiniz.

vox-theme İzin süresi boyunca · Teknovox
Tema tercihiniz tarayıcınızda tutulur.
Pazarlama Çerezleri

Google AdSense · Reklam gösterimi ve performans ölçümü. Yalnızca Pazarlama Çerezleri izniyle yüklenir.

__gads, __gpi ve Google alan adlarındaki reklam kayıtları kullanılabilir. Süre çereze, bölgeye ve Google ayarlarına göre değişir; reklam kayıtları 13–24 aya kadar saklanabilir. Sağlayıcı: Google. Güncel çerez adları ve süreleri

Analitik Çerezleri

Google Analytics 4 · Ziyaret edilen sayfaları ve içerik performansını ölçer. Yalnızca Analitik Çerezleri izniyle yüklenir.

_ga ve _ga_*: ziyaret ve oturum ayrımı; bu sitede 180 gün olarak ayarlanmıştır, ziyaretle yenilenebilir. Sağlayıcı: Google. Google çerez bilgileri

Teknovox’a katılın

Haberleri kaydedin, yorumlara katılın ve yazılarınızı paylaşın.

Şifremi unuttum