Yapay zeka konusunda kaygı giderek artıyor. Buna rağmen ChatGPT ve benzeri araçların kullanımı yükselmeye devam ediyor; veriler, insanların teknolojiden uzaklaşmak yerine onunla daha karmaşık bir ilişki kurduğunu gösteriyor.
Yapay zeka birkaç yıl içinde ilginç bir noktaya geldi. İnsanlar işlerini kaybetmekten, kişisel verilerinin nasıl kullanıldığından, yanlış bilgilerden ve dev veri merkezlerinin çevresel etkilerinden endişe ediyor. Aynı insanlar birkaç dakika sonra ChatGPT’ye bir e-posta yazdırıyor, Gemini ile araştırma yapıyor ya da işte Copilot kullanıyor.
Bu çelişki yalnızca sosyal medyadaki izlenimden ibaret değil. Pew Research Center’ın 2026 araştırmasında ABD’li yetişkinlerin yüzde 49’u yapay zeka sohbet botlarını kullandığını söyledi. 2024’te bu oran yüzde 33’tü. ChatGPT kullandığını belirtenlerin oranı ise 2023’te yüzde 18 iken 2026’da yüzde 44’e çıktı.
Aynı dönemde teknolojiye yönelik ruh hali daha olumlu hale gelmedi. Haziran 2026’da yapılan başka bir araştırmada İnsanların yüzde 52’si yapay zekanın günlük hayatta daha fazla kullanılmasının kendilerini heyecandan çok kaygılandırdığını söyledi. Daha çok heyecan duyduğunu söyleyenlerin oranı yalnızca yüzde 9’du. 2021’de kaygılı grubun oranı yüzde 37 seviyesindeydi.
Yani yapay zekanın yayılması, ona yönelik endişeleri ortadan kaldırmıyor. Tersine iki eğilim aynı anda güçleniyor.
Kullanım Patlarken Kaygı da Büyüyor
OECD’ye göre 2025 boyunca üye ülkelerdeki insanların üçte birinden fazlası üretken yapay zeka araçlarını kullandı. Öğrencilerde oran yüzde 75’e kadar çıkarken çalışanların yüzde 41,1’i bu araçlardan yararlandı. Şirketlerdeki yapay zeka kullanımı da 2023’te yüzde 8,7 iken 2025’te yüzde 20,2’ye yükseldi.
Stanford Üniversitesi’nin 2026 AI Index raporu ise işin diğer yüzünü gösteriyor. Dünya genelinde yapay zeka ürün ve hizmetlerinin faydasının zararından fazla olduğunu düşünenlerin oranı 2025’te yüzde 59’a yükseldi. Fakat aynı araştırmada yapay zeka ürünlerinin kendilerini tedirgin ettiğini söyleyenlerin oranı da yüzde 52’ye çıktı. İnsanların önemli bir bölümü aynı anda hem teknolojinin faydasını kabul ediyor hem de gidişattan rahatsızlık duyuyor.
Bunun nedenlerinden biri, sohbet botlarının artık yalnızca merak için açılan uygulamalar olmaması.
Verilere göre ABD’li yetişkinlerin yüzde 42’si sohbet botlarını bilgi aramak için kullanıyor. Çalışan yetişkinlerin yüzde 38’i bu araçlardan iş görevlerinde yararlanıyor. Görsel üretme veya düzenleme için kullanım yüzde 24, tıbbi tavsiye almak için yüzde 20 seviyesinde. Her 10 yetişkinden biri sohbet botlarından duygusal destek veya tavsiye aldığını da söylüyor.
Özellikle gençlerde kullanım daha fazla. 18-29 yaş grubundakilerin yüzde 61’i ChatGPT kullandığını belirtirken, yüzde 31’i yapay zeka sohbet botlarını her gün kullanıyor. Aynı yaş grubunun yüzde 20’si bu araçlara duygusal destek veya tavsiye için de başvuruyor.
Üretken yapay zeka, daha önce farklı uygulamalar ve internet siteleri arasında gidip gelerek yapılan birçok küçük işi tek ekranda topluyor. Bir metni özetlemek, fikir üretmek, çeviri yapmak, kod incelemek veya bir konu hakkında başlangıç bilgisi edinmek birkaç komutla yapılabiliyor.
2026’da Management Science dergisinde yayımlanan ve ABD’de ulusal düzeyde temsili anketlere dayanan bir çalışma da üretken yapay zekanın benimsenme hızının kişisel bilgisayar ve internetin ilk dönemlerinden daha yüksek olduğunu ortaya koydu. Araştırmada kullanıcıların üretken yapay zeka sayesinde elde ettiklerini bildirdikleri zaman tasarrufu, toplam çalışma saatlerinin yaklaşık yüzde 1,4’üne denk geldi.
Fakat kullanışlı olmak, güvenilir bulunmakla aynı şey değil.
Asıl Tepki Yapay Zekanın Kendisinden Daha Büyük
İnsanların kaygıları chatbot ekranının çok ötesine uzanıyor. Kişisel verilerin kullanılması, işlerin otomasyona kayması, hatalı yanıtlar, telif tartışmaları, enerji tüketimi ve veri merkezlerinin büyümesi aynı yapay zeka başlığı altında değerlendiriliyor.
Bunun en çarpıcı örneklerinden biri veri merkezleri. Gallup’ın Mart 2026’da yaptığı araştırmada Amerikalıların yüzde 71’i yaşadığı bölgede yapay zeka veri merkezi kurulmasına karşı olduğunu söyledi. Yüzde 48’lik bir kesim buna güçlü biçimde karşıydı. Aynı ankette yakınına nükleer enerji santrali kurulmasına karşı çıkanların oranı yüzde 53’te kaldı.
Karşı çıkışın önemli bölümünde doğrudan yapay zekadan nefret değil, elektrik ve su tüketimi ile çevresel etkiler bulunuyor. Gallup’ın araştırmasında katılımcıların yüzde 70’i yapay zeka veri merkezlerinin çevresel etkileri konusunda yüksek düzeyde endişe taşıdığını belirtti.
Sohbet botlarını hiç kullanmayanların gerekçeleri de benzer bir güven sorununa işaret ediyor. Pew araştırmasında kullanmayanların yüzde 79’u kişisel bilgilerinin nasıl değerlendirileceği konusundaki kaygıyı, yüzde 76’sı ise chatbotların doğru bilgi vereceğine güvenmemesini kullanımın önündeki nedenlerden biri olarak gösterdi.
Aynı kişi gündelik bir işte yapay zekanın sağladığı kolaylığı faydalı bulurken şirketlerin elindeki veri miktarından, kendi mesleğinin geleceğinden veya teknolojinin hangi hızla hayatına girdiğinden rahatsız olabilir.
Üstelik kullanımın tamamı bilinçli bir tercih şeklinde gerçekleşmiyor. Arama motorları, ofis yazılımları, telefonlar ve internet hizmetleri yapay zeka özelliklerini doğrudan mevcut ürünlerin içine yerleştiriyor. Kullanıcı için yapay zeka kullanmaya başlama anı giderek belirsizleşiyor.
Bu nedenle önümüzdeki dönemde teknoloji şirketlerinin karşılaşacağı mesele yalnızca daha güçlü modeller geliştirmek olmayacak. İnsanların kullandıkları üründen fayda görürken aynı teknoloji ekosistemine neden güvenmediğini de çözmeleri gerekecek.
Şimdilik rakamlar iki mesajı aynı anda veriyor: Yapay zekâ günlük hayatın içine hızla yerleşiyor ve insanların onun nereye gittiğine dair kaygısı azalmıyor.
