İçeriği Bildir

Bildiriminiz yönetici tarafından incelenir.

Arama Yap
Yaşam

Vikinglerin Boynuzlu Miğferi Gerçek Hayatta Kullanılmamış Olabilir

Viking miğferleri neden bu kadar nadir? Gjermundbu ve Yarm miğferleri, boynuzlu Viking efsanesinin arkeolojik gerçeklerle neden uyuşmadığını gösteriyor.

Vikinglerin Boynuzlu Miğferi Gerçek Hayatta Kullanılmamış Olabilir
Google'da Kaynak Ekle

Viking miğferleri hakkında bildiğimiz ikonik görüntünün büyük bölümü arkeolojik kanıtlara dayanmıyor. Üstelik Viking Çağı’ndan günümüze ulaşan neredeyse eksiksiz miğferlerin sayısı şaşırtıcı derecede az.

Viking denildiğinde zihnimizde oluşan görüntü aşağı yukarı aynı. Uzun gemiler, baltalar, kalın sakallar ve iki yanında devasa boynuzlar bulunan bir miğfer. Sinemadan oyunlara, çizgi filmlerden spor takımlarının logolarına kadar bu tasvir öylesine yerleşmiş durumda ki gerçek bir tarihsel görüntüymüş gibi kabul ediyoruz. Arkeoloji ise hikayenin pek de böyle olmadığını söylüyor.

Asıl şaşırtıcı olan yalnızca boynuzlu Viking miğferlerine dair güvenilir bir savaş ekipmanı buluntusunun olmaması değil. Viking Çağı’ndan günümüze ulaşan neredeyse eksiksiz miğferlerin kendisi bile son derece nadir. Norveç’te bulunan ünlü Gjermundbu miğferi, uzun yıllar boyunca bu döneme ait en sağlam ve en önemli örnek olarak tek başına duruyordu.

Bu durum ister istemez çok daha ilginç bir soruyu gündeme getiriyor. Avrupa’nın önemli bir bölümünde savaşan, yağma seferleri düzenleyen ve silahlı savaşçılarıyla ünlenen Vikinglerin miğferleri nereye gitti? Yoksa bugün kafamızda canlandırdığımız tam donanımlı Viking savaşçısı görüntüsü de sandığımızdan daha mı modern?

Viking Miğferleri Neden Bu Kadar Az Bulundu?

Bu sorunun merkezindeki en önemli arkeolojik parça, Gjermundbu miğferi. 1943 yılında Norveç’in Ringerike bölgesindeki Gjermundbu çiftliğinde bulunan demir miğfer, 10. yüzyılın ikinci yarısına tarihleniyor. Oslo’daki Tarih Müzesi kayıtlarına göre eser; zincir zırh, kılıç, iki mızrak, iki balta, kalkan ve binicilik ekipmanlarının bulunduğu son derece zengin bir erkek mezarından çıkarıldı. Bu nedenle mezardaki kişinin seçkin bir savaşçı grubuna mensup olduğu düşünülüyor.

Miğfer tek parça halinde bulunmadı. Birden fazla parçanın yeniden birleştirilmesiyle bugünkü görünümüne kavuştu. Buna rağmen kafatasını saran yuvarlak demir gövdesi ve gözlerle burnu koruyan karakteristik ön bölümü, Viking savaş ekipmanlarının gerçekte nasıl göründüğünü anlamamız açısından benzersiz bir kaynak sunuyor. Ve hayır, üzerinde boynuz bulunmuyor.

Daha da ilginci, Danimarka Ulusal Müzesi de İskandinavya’daki Viking Çağı buluntuları arasında Gjermundbu seviyesinde korunmuş başka bir miğfer bulunmadığına dikkat çekiyor. Danimarka gibi bölgelerde miğferlere ait bazı parçalar bulunmuş olsa da tam örneklerin yokluğu, araştırmacıları birkaç farklı ihtimali değerlendirmeye zorluyor.

Oslo Üniversitesi müzelerinin Arkeoloji Bölümü Başkanı Marianne Moen’in üzerinde durduğu açıklamalardan biri, miğferlerin en azından bir bölümünün deri ve başka organik malzemelerden yapılmış olabileceği. Demirden farklı olarak bu malzemelerin toprak altında yüzlerce yıl korunma ihtimali çok daha düşük. Viking Çağı tasvirlerindeki bazı basit ve konik başlıkların da organik malzemelerden yapılmış olabileceği düşünülüyor.

Fakat tek açıklama bu değil. Danimarka Ulusal Müzesi, miğferlerin kılıç ve mızraklar gibi mezarlara veya adak alanlarına bırakılmasının yaygın olmamasının arkeolojik kaydı etkileyebileceğini belirtiyor. Bir diğer ihtimalse çok daha basit. Metal miğferler düşündüğümüz kadar yaygın değildi. Özellikle demir işçiliğinin ciddi emek ve kaynak gerektirdiği düşünüldüğünde, kaliteli bir miğfer herkesin ulaşabileceği sıradan bir savaş ekipmanı olmayabilir.

Buradaki önemli nokta, “Vikingler miğfer kullanmıyordu” sonucuna atlamamak. Eldeki veriler böyle kesin bir şey söylemeye yetmiyor. Söylenebilecek şey, modern filmlerde gördüğümüz gibi her savaşçının standart bir metal miğferle savaşa girdiğini kanıtlayacak arkeolojik malzemenin elimizde olmadığı.

Üstelik Gjermundbu artık tamamen yalnız da değil.

1950’lerde İngiltere’nin Kuzey Yorkshire bölgesindeki Yarm kasabasında kanalizasyon boruları için hendek kazan işçiler, sonradan Yarm miğferi olarak adlandırılacak başka bir örnek buldu. Miğferin gerçek yaşı uzun süre tartışıldı; hatta modern dönemde yapılmış bir kopya olabileceği bile düşünüldü. Durham Üniversitesi’nden Chris Caple’ın çalışması ise eserin 9 ila 11. yüzyıllar arasına ait özgün bir Anglo-İskandinav miğferi olduğunu ortaya koydu.

Preston Park Museum, Yarm miğferini Britanya’da bulunan ilk Viking miğferi ve dünyadaki ikinci neredeyse eksiksiz Viking Çağı miğferi olarak tanımlıyor. İnce demir levhaların perçinlenmesiyle oluşturulan miğferde Gjermundbu örneğini hatırlatan göz çevresi koruması bulunuyor. Boynuz ise yine yok.

Vikingler Gerçekten Boynuzlu Miğfer Takıyor muydu?

İşin popüler kültür tarafı tam burada devreye giriyor. Bugüne kadar ortaya çıkarılmış Viking Çağı savaş miğferlerinin hiçbirinde, bugün Vikinglerle özdeşleştirdiğimiz büyük boynuzlara rastlanmadı. Dönemin yazılı kaynaklarında da Viking savaşçılarının boynuzlu miğferleri standart savaş ekipmanı olarak kullandığını gösteren sağlam bir kayıt bulunmuyor.

Danimarka’daki Viksø bölgesinde bulunan iki olağanüstü bronz miğfer gerçekten de büyük boynuzlara sahip. Sorun şu ki yapılan tarihlendirme bu miğferleri yaklaşık MÖ 900’e, yani Viking Çağı’nın başlamasından yaklaşık 1.700 yıl öncesine yerleştiriyor. Üstelik araştırmacılar bunların savaşta kullanılan günlük koruyucu ekipmanlardan ziyade dinsel veya törensel amaçlarla kullanılmış olabileceğini düşünüyor.

Viking Çağı ve ondan önceki dönemlere ait bazı sanat eserlerinde de boynuzlu veya boynuzu andıran çıkıntılara sahip figürler görülebiliyor. Örneğin Oseberg mezarındaki tekstil tasvirleri bu tartışmada sık sık gündeme geliyor. Fakat bu figürlerin gerçek savaş miğferlerini mi, törensel başlıkları mı yoksa mitolojik karakterleri mi temsil ettiği kesin değil. Yani hiçbir Viking hiçbir koşulda boynuzlu bir başlık takmadı demek de mevcut kanıtların izin verdiğinden daha kesin bir ifade olur.

Bugün bildiğimiz boynuzlu Viking savaşçısı stereotipinin güçlenmesi ise çok daha yakın bir döneme dayanıyor. 19. yüzyılın romantik Viking tasvirlerinde boynuzlu ve kanatlı başlıklar giderek daha sık kullanılmaya başladı. Richard Wagner’in Der Ring des Nibelungen opera döngüsü için Carl Emil Doepler tarafından hazırlanan 1870’lerdeki kostüm tasarımları da bu görsel dilin yaygınlaşmasına büyük katkı sağladı. Başka bir deyişle opera sahnesinde etkileyici görünen bir tasarım, zamanla tarihsel gerçekliğin önüne geçti.

İşin ironik tarafı gerçek Viking miğferleri, Hollywood’un bize öğrettiği versiyondan çok daha sade görünüyor olabilir ama savaş açısından çok daha mantıklıydı. Gjermundbu ve Yarm örneklerinde gördüğümüz yuvarlak metal gövde, burun ve göz çevresindeki koruma ile olası zincir zırh bağlantıları doğrudan hayatta kalmaya yönelik çözümlerdi. Yarm miğferi üzerinde yapılan incelemeler, perçinlerin ve yüzey yapısının kılıç ya da balta darbelerinin miğfere takılmasını azaltacak şekilde tasarlanmış olabileceğini de gösteriyor.

Dolayısıyla bugün bir filmde, oyunda ya da dizide boynuzlu miğferiyle savaşa koşan bir Viking gördüğünüzde aslında büyük ölçüde 19. yüzyılda şekillenmiş bir ikonografiyle karşı karşıyasınız. Gerçek Viking savaşçısının başındaki miğfer muhtemelen çok daha işlevsel, sade ve -popüler kültür açısından biraz hayal kırıklığı yaratacak olsa da- boynuzsuzdu.

YORUMLAR

(0)
Yorumunuz minimum 30 karakter olmalıdır. (0)

Yorumlar yönetici onayından sonra yayımlanır.

Okumaya devam edin

Sonraki haberi oku

Gizlilik tercihleriniz

Çerez kategorilerini inceleyebilir ve tercihlerinizi kaydedebilirsiniz. İsteğe bağlı kayıtlar başlangıçta kapalıdır.

Gerekli Çerezler

Güvenli oturum, yorum, tepki ve gizlilik seçiminiz için gereklidir. Bu kayıtlar kapatılamaz.

vox-consent 180 gün · Teknovox
Bu paneldeki seçiminiz ve seçim tarihi tarayıcınızda saklanır.
voxtekno_session / XSRF-TOKEN 120 dakika · Teknovox
Üye girişi, haber kaydetme, yazı gönderme, yorum, tepki ve yönetim paneli işlemlerinde oturum güvenliğini sağlar.
vox_reader 1 yıl · Teknovox
Tepki işlemini başlattığınızda oluşturulur; aynı tarayıcıdan verilen tepkileri yönetir.
Fonksiyonel Çerezler

Tema seçiminizi hatırlar ve yazıdaki YouTube, X ve Instagram paylaşımlarını görüntüleme alanına geldiğinde yükler. Bu sağlayıcılar IP adresinizi ve tarayıcı bilgilerinizi alabilir; kendi çerezlerini kullanabilir. Bu izin kapalıyken yalnızca seçtiğiniz paylaşımı “İçeriği göster” düğmesiyle açabilirsiniz.

vox-theme İzin süresi boyunca · Teknovox
Tema tercihiniz tarayıcınızda tutulur.
Pazarlama Çerezleri

Google AdSense · Reklam gösterimi ve performans ölçümü. Yalnızca Pazarlama Çerezleri izniyle yüklenir.

__gads, __gpi ve Google alan adlarındaki reklam kayıtları kullanılabilir. Süre çereze, bölgeye ve Google ayarlarına göre değişir; reklam kayıtları 13–24 aya kadar saklanabilir. Sağlayıcı: Google. Güncel çerez adları ve süreleri

Analitik Çerezleri

Google Analytics 4 · Ziyaret edilen sayfaları ve içerik performansını ölçer. Yalnızca Analitik Çerezleri izniyle yüklenir.

_ga ve _ga_*: ziyaret ve oturum ayrımı; bu sitede 180 gün olarak ayarlanmıştır, ziyaretle yenilenebilir. Sağlayıcı: Google. Google çerez bilgileri

Teknovox’a katılın

Haberleri kaydedin, yorumlara katılın ve yazılarınızı paylaşın.

Şifremi unuttum