Türkiye’de yurt içi konaklama rezervasyonu sunamayan Booking.com gibi yabancı platformlar için yeni bir yasal düzenleme hazırlanıyor. TBMM’deki teklif, 5 milyon TL’lik izin belgesinden komisyon sınırına kadar birçok yeni kural getiriyor.
Booking.com’un Türkiye’de yeniden yurt içi konaklama rezervasyonu sunmasının önünü açabilecek düzenlemede ayrıntılar netleşti. 10 Ağustos’ta TBMM Başkanlığına sunulan Yabancı Dijital Konaklama Platformları Kanunu Teklifi, yurt dışında yerleşik rezervasyon platformlarının Türkiye’de hangi şartlarla faaliyet gösterebileceğini belirliyor. Teklif 28 Eylül itibarıyla hâlâ komisyon aşamasında.
Booking.com’un Türkiye’deki durumu sıkça erişim engeli olarak anılsa da uygulama sitenin tamamını kapsamıyor. 2017’de alınan mahkeme kararının ardından Türkiye’deki kullanıcıların Booking.com üzerinden Türkiye’de bulunan konaklama tesislerinde rezervasyon yapması durduruldu. Kullanıcılar yurt dışındaki oteller için platformu kullanmaya, yurt dışındaki kullanıcılar da Türkiye’deki tesisleri görüp rezervasyon yapmaya devam edebiliyor.
2019’da görülen davada mahkeme Booking.com’un faaliyetlerinin haksız rekabet oluşturduğuna hükmetmiş, söz konusu nedenlerin ortadan kaldırılması ve belirlenen teminatın yatırılması durumunda tedbir kararının kaldırılabileceğine karar vermişti. Yeni teklif ise Booking.com özelinde hazırlanmış bir düzenleme değil; Türkiye’de faaliyet göstermek isteyen yurt dışı merkezli dijital konaklama platformlarının tamamını kapsıyor.
Platformlar 5 Milyon TL ödeyecek ve Türkiye'de Temsilci Bulunduracak
Teklif yasalaşırsa yabancı dijital konaklama platformlarının Türkiye’de faaliyet gösterebilmesi için Kültür ve Turizm Bakanlığından izin belgesi alması gerekecek. Belgenin ücreti 5 milyon TL, geçerlilik süresi ise iki yıl olacak. Bu tutar her yıl yeniden değerleme oranında artırılacak. Cumhurbaşkanına da bedeli iki katına kadar artırma veya yarısına kadar indirme yetkisi verilecek.
İzin almak isteyen şirketlerin dijital hizmet vergisi mükellefi olması, vergi dairelerine borcunun bulunmaması ve Türkiye’de tebligat yapılabilecek bir irtibat adresi göstermesi de şartlar arasında. Platformlar ayrıca Türkiye’de yetkili bir temsilci bulunduracak. Temsilci gerçek kişi olacaksa Türk vatandaşı ve Türkiye’de yerleşik olması gerekecek. Tüzel kişi tercih edilmesi hâlinde ise şirketi temsil etmeye yetkili kişilerden en az birinin aynı şartları taşıması istenecek.
Düzenlemenin en çok öne çıkan maddelerinden biri komisyonlara yönelik. Platformların konaklama veya diğer kapsamdaki hizmetlerin satış bedeli üzerinden, hangi ad altında olursa olsun alabileceği toplam tutar KDV hariç satış bedelinin yüzde 17’sini geçemeyecek. Sınırın aşılması hâlinde haksız alınan tutarın 10 katı kadar idari para cezası uygulanabilecek.
Platformlar otellerin ve diğer hizmet sağlayıcıların kendi internet sitelerinde ya da başka satış kanallarında farklı fiyat sunmasını da engelleyemeyecek. Oteller kampanyaya katılmaya zorlanamayacak ve nesnel bir gerekçe olmadan platformun sıralama veya tavsiye sisteminde geri plana atılamayacak.
Booking.com Yalnızca Otel Rezervasyonuyla Sınırlı Kalmayabilir
Teklif, yabancı platformların hangi hizmetleri doğrudan sunabileceğini de belirliyor. Kültür ve Turizm Bakanlığından belgeli konaklama işletmeleri ile turizm amaçlı kiralama izni bulunan konutların rezervasyonları doğrudan yapılabilecek. Elektronik ortam üzerinden uçak bileti satışı da izin verilen faaliyetler arasında yer alıyor.
Bunların dışında seyahat acentalarına özgü hizmetlerin satışı ancak 1618 sayılı Kanun kapsamında işletme belgesi bulunan seyahat acentaları üzerinden gerçekleştirilebilecek. Araç kiralamada ise Ticaret Bakanlığınca yetkilendirilmiş işletmelerin kullanılması gerekecek.
Platformların yalnızca Bakanlık tarafından belgelenmiş konaklama işletmelerini ve izinli turizm amaçlı kiralık konutları listelemesi de öngörülüyor. İlanlarda ilgili belge numarasının doğrulanması ve gösterilmesi zorunlu olacak. Kurallara uyulmaması hâlinde para cezalarının yanı sıra izin belgesinin iptali ve erişimin engellenmesi de uygulanabilecek yaptırımlar arasında bulunuyor.
Yabancı platformlar ayrıca Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansına turizm payı ödeyecek. Teklif, bu platformları 7183 sayılı Kanun’da seyahat acentalarının bulunduğu gruba ekliyor ve hesaplamada dijital hizmet vergisi matrahının esas alınmasını öngörüyor. Mevcut mevzuatta bu gruba uygulanan turizm payı oranı on binde 5 seviyesinde.
Kanun yürürlüğe girerse o tarihte Türkiye’de faaliyet gösteren yabancı dijital konaklama platformlarına izin belgesi başvurusu için üç ay süre verilecek. İzin almadan faaliyet gösteren, belgesi iptal edilen veya belgesinin süresi dolmasına rağmen faaliyetine devam eden platformlar hakkında erişimin engellenmesi kararı verilebilecek.
TBMM’de yeni yasama yılı 1 Ekim’de başlayacak, Genel Kurul ise ilk yasama mesaisini 6 Ekim’de yapacak. Booking.com’u da yakından ilgilendiren teklif için şu anda kesinleşmiş bir Genel Kurul görüşme tarihi bulunmuyor. TBMM kayıtlarında teklif Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonunda görünüyor.
