Yapay zeka şirketi Anthropic, büyümesinden elde edilen ekonomik değerin bir bölümünü doğrudan toplumsal fayda çalışmalarına yönlendirecek yeni bir sistem kuruyor. Şirket, 18 Ekim'de duyurduğu plan kapsamında hisselerinin yüzde 5'ini Anthropic Public Benefit Fund adlı fona ayıracağını açıkladı. Düzenlemenin yürürlüğe girmesi için hissedarların onayı gerekiyor.
Planın en ilginç tarafı, fona ayrılan payın yüzde 5 ile sınırlı kalmayacak olması. Anthropic'in piyasa değeri belirlenen başlangıç seviyesinin üzerine her yüzde 50 çıktığında, yönetim kurulunun kararıyla fona yüzde 2 oranında ek hisse aktarılabilecek. Böylece şirket büyüdükçe kamu yararına ayrılan kaynak da artabilecek.
Söz konusu hisselerin potansiyel değeri oldukça yüksek. Aktarılan bilgilere göre Anthropic'in olası halka arzı için 1,5 trilyon ila 2 trilyon dolar arasında değerlemeler gündemde. Bu seviyeler gerçekleşirse yüzde 5'lik pay, teorik olarak 75 milyar ila 100 milyar dolara karşılık gelebilir. Ancak bu tutar doğrudan fona yatırılmış bir nakit anlamına gelmiyor. Hisselerin gerçek değeri, şirketin gelecekteki değerlemesine bağlı olacak.
Yeni Fon Nasıl Çalışacak?
Anthropic Public Benefit Fund, geleneksel bir hayır kurumu olarak değil, Anthropic'in tamamına sahip olduğu bir limited şirket (LLC) şeklinde kurulacak. Bu yapı sayesinde kaynakların hangi yöntemlerle kullanılacağı konusunda daha fazla esneklik sağlanması hedefleniyor.
Şirketin değerlendirdiği seçenekler arasında kar amacı gütmeyen kuruluşlara yüksek tutarlı bağışlar yapılması ve belirli topluluklara doğrudan maddi destek verilmesi bulunuyor. Fonun hangi projelere ne kadar kaynak ayıracağı ise henüz açıklanmadı.
Anthropic zaten ABD'de kamu yararı odaklı şirket (public benefit corporation) statüsünde faaliyet gösteriyor. Yapay zeka güvenliği, modellerin çalışma biçimlerinin anlaşılması ve biyomedikal araştırmalar gibi alanlardaki çalışmalarını kendi bünyesinde yürütüyor. Bilimsel kurumlara ve kar amacı gütmeyen kuruluşlara Claude erişiminde sağlanan indirimler de mevcut faaliyetleri arasında.
Yeni fon, bu çalışmaların dışında daha geniş kapsamlı mali desteklerin verilmesine imkan tanıyacak. Anthropic, fon bünyesindeki hisselerin ABD'de veya başka ülkelerde siyasi bağışlar ve lobicilik faaliyetleri için kullanılmayacağını da açıkça belirtiyor.
Şirketin kurucuları ve çalışanları daha önce de benzer taahhütlerde bulunmuştu. Kurucu ortaklar, Anthropic'in kuruluşunda kendilerine ait hisselerin yüzde 80'ini bağışlamayı taahhüt etmişti. Çalışanlar için yürütülen ayrı bir programda ise personelin bağışlamayı taahhüt ettiği hisselere şirket de katkı sağlıyor.
Anthropic'in açıklamasına göre çalışanların yaklaşık yarısı bu programa katılıyor. Yeni fon da hesaba katıldığında kamu yararına yönelik hisse taahhütlerinin toplamı, şirket hisselerinin yaklaşık yüzde 20'sine ulaşıyor. Bu oran, ileride değerleme artışına bağlı olarak fona eklenebilecek hisseleri kapsamıyor.
Yapay Zekanın İstihdam Üzerindeki Etkileri Öncelikler Arasında
Fonun değerlendirebileceği alanlardan biri, yapay zekanın çalışma hayatında yaratacağı ekonomik değişimler. Anthropic, teknolojinin büyük bir ekonomik değer ortaya çıkarabileceğini ancak aynı zamanda çalışanlar açısından ciddi belirsizlikler oluşturabileceğini kabul ediyor.
Şirket, Temmuz ayında duyurduğu Economic Futures Research Fund kapsamında bu alandaki araştırmalara 200 milyon dolar ayırmıştı. Söz konusu program, yapay zekanın iş gücü üzerindeki etkilerini inceleyen araştırmaları ve olası çözümleri test eden çalışmaları desteklemek üzere hazırlandı.
Araştırma başlıkları arasında çalışanların yeni beceriler kazanması, işini kaybedenlere yönelik gelir destekleri, iş yerlerinde yapay zekanın kullanım biçimleri ve teknolojinin yarattığı ekonomik kazançların daha geniş kesimlere dağıtılması bulunuyor.
Yeni kamu yararı fonu ise bu araştırmaların ötesine geçebilecek. Anthropic, yapay zekanın gelişme hızı nedeniyle daha kapsamlı müdahalelere ihtiyaç duyulabileceğini düşünüyor. Belirli gruplara doğrudan ödeme yapılması gibi seçeneklerin gündeme alınması da bu yaklaşımın bir parçası.
Fonun ne zaman faaliyete geçeceği, hisselerin hangi koşullarda kullanılacağı ve kaynakların dağıtımına kimin karar vereceği henüz netleşmedi. Yönetim kurulunun ek hisse aktarımında esas alacağı başlangıç değerlemesi de açıklanmış değil.
Anthropic, önümüzdeki aylarda fonun yönetim yapısını, değerleme eşiklerini ve işleyişine ilişkin diğer ayrıntıları paylaşacak. Şirket ayrıca kamu yararına yönelik mevcut çalışmalarında kaydedilen ilerlemeyi ortaya koyan ayrı bir rapor yayımlamayı planlıyor.
