Ukrayna'nın Rusya'nın teknoloji altyapısını hedef alan İHA saldırıları genişliyor. Yandex'e ait üç veri merkezinin vurulmasının ardından 14 Ekim'de ülkenin en büyük veri merkezi olarak gösterilen Sberbank'ın Balakovo tesisi de saldırıya uğradı. Sberbank saldırıyı doğruladı ancak bankanın sistem ve hizmetlerinde herhangi bir kesinti yaşanmadığını açıkladı.
Yandex tarafında ise durum daha ağır. Şirketin beş büyük veri merkezinden üçü birkaç gün içinde hasar gördü. Bulut altyapısından dijital ödemelere, ulaşım uygulamalarından çeşitli internet hizmetlerine kadar uzanan kesintiler, Yandex sistemlerini kullanan başka şirketleri de etkiledi.
Saldırıların hedef aldığı tesisler, Rusya'nın yapay zeka çalışmaları açısından da hassas bir konumda. Yandex'in yapay zeka modellerini geliştirmek için kullandığı üç süper bilgisayarın tamamı saldırıya uğrayan merkezlerde bulunuyor. Şirket, bu sistemlerde fiziksel hasar oluşup oluşmadığını henüz açıklamadı.
Yandex Cloud ve Ödeme Hizmetlerinde Ciddi Kesintiler Yaşandı
İlk saldırı 7 Ekim'i 8 Ekim'e bağlayan gece, Moskova'nın yaklaşık 300 kilometre güneydoğusundaki Sasovo veri merkezinde gerçekleşti. On binlerce sunucuya ev sahipliği yapan tesiste yangın çıktı ve faaliyetler tamamen durduruldu.
9 Ekim'de Kaluga bölgesindeki ikinci merkezin bazı bölümleri devre dışı kaldı. 11 Ekim'de ise Vladimir bölgesindeki tesise düzenlenen saldırı, buradaki operasyonların tamamen durmasına yol açtı. Yandex, saldırılarda çalışanların yaralanmadığını bildirdi.
Sasovo'daki hasar özellikle Yandex Cloud müşterilerini etkiledi. Şirketin resmi durum sayfasında ru-central1-b adlı erişilebilirlik bölgesi hizmet dışı olarak işaretlendi. Diğer bölgelerdeki sistemler çalışmayı sürdürse de yeni sanal makinelerin oluşturulması, veritabanı kaynaklarının tahsisi ve bazı bulut işlemleri kısıtlandı.
Yandex, müşterilerine iş yüklerini diğer bölgelere taşımalarını ve yedeklerden geri yükleme seçeneklerini değerlendirmelerini önerdi. Kapasite ihtiyacını karşılamak için Selectel, K2Cloud ve VK Cloud gibi alternatif sağlayıcılarla da anlaşmaya varıldı.
Kesintilerin en somut sonuçlarından biri Yandex Pay'de görüldü. Vladimir veri merkezindeki saldırıdan etkilenen ödeme hizmetinde kullanıcılar hesaplarına ve paralarına erişmekte, ödeme işlemlerini gerçekleştirmekte sorun yaşadı.
Yandex'in finans teknolojileri biriminin başındaki Dima Pirogov, kullanıcıların paralarının güvende olduğunu söyledi. Ancak hizmetin tamamen ne zaman düzeleceğine ilişkin kesin bir tarih veremedi.
Şirket, Alice yapay zeka asistanı, Yandex Mail, Haritalar, Arama ve taksi hizmetlerine erişimi kademeli olarak yeniden sağlamaya çalışıyor. Diğer bazı servislerde ise sorunlar devam ediyor.
İnternet bağlantılarını izleyen NetBlocks'un 11 Ekim'de paylaştığı verilere göre Yandex Cloud ağındaki bağlantı düzeyi normal seviyesinin yüzde 30'una kadar geriledi. Bu oran Rusya genelindeki internet trafiğini değil, doğrudan Yandex Cloud altyapısını ifade ediyor.
Hizmetlerin Rusya dışındaki kullanıcıları da etkilendi. Yandex Go uygulamasında Ermenistan, Belarus, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan'da sorunlar bildirildi. Yandex altyapısına bağlı başka ticari platformlarda da erişim kesintileri yaşandı.
Yapay Zeka Süper Bilgisayarlarının Durumu Belirsiz
Saldırıların uzun vadeli etkisi, bozulan internet hizmetlerinden çok daha büyük olabilir. Sasovo veri merkezi, Yandex'in yapay zeka modellerini eğitmek amacıyla kullandığı üç süper bilgisayardan ikisini barındırıyor. Üçüncü sistem de saldırıya uğrayan diğer tesislerden birinde bulunuyor.
Bu bilgisayarlar, büyük dil modellerinin eğitilmesi için gereken yüksek işlem gücünü sağlıyor. Yandex'in daha önce paylaştığı bilgilere göre sistemlerde Nvidia A100 grafik işlemcileri kullanılıyor.
Rusya'nın gelişmiş yapay zeka çiplerine erişimi Batı yaptırımları nedeniyle zaten kısıtlı. Bu nedenle süper bilgisayarların zarar görmesi durumunda yeni donanım temin etmek ve eski kapasiteyi geri kazanmak zor ve maliyetli olabilir. Sunucuların ya da grafik işlemcilerin doğrudan hasar gördüğüne ilişkin doğrulanmış bir açıklama bulunmuyor.
14 Ekim'deki Sberbank saldırısı da benzer bir endişeyi gündeme getirdi. Balakovo'daki büyük veri merkezinin, 2027'de hizmete alınması planlanan yeni bir süper bilgisayara ev sahipliği yapacağı daha önce Rus basınında yer almıştı. Sberbank, saldırıya rağmen tüm bankacılık sistemlerinin normal çalıştığını bildirdi. Yeni süper bilgisayar projesinin etkilenip etkilenmediği ise bilinmiyor.
Rusya'da yapay zeka geliştiren iki büyük oyuncu Yandex ve Sberbank. YandexGPT ve GigaChat modelleriyle rekabet eden şirketler, gelişmiş donanım tedarikinde benzer sorunlarla karşılaşıyor.
Saldırıların ardından Rus hükümeti de harekete geçti. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, 13 Ekim'de Yandex'in yaşadığı sorunların hükümet tarafından ele alındığını söyledi. Vladimir Putin ise 14 Ekim'de üst düzey yetkililerle bilgi güvenliği konulu bir toplantı gerçekleştirdi. Kremlin, toplantının veri merkezi saldırıları nedeniyle düzenlenmediğini savundu.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, operasyonları Rusya'nın Ukrayna'daki veri merkezlerine yönelik saldırılarına karşılık olarak nitelendirdi. Kiev yönetimi, daha önce düzenlenen Rus saldırılarının ülkedeki dijital altyapıya ve internet bağlantılarına zarar verdiğini açıklamıştı.
Saldırılar sonrasında sosyal medyada yayılan başka bir iddia da Rusya kaynaklı propaganda botlarının büyük ölçüde susturulduğu yönündeydi.
Zelenskiy, 12 Ekim'de Varşova Güvenlik Forumu'na yaptığı konuşmada Yandex veri merkezlerinin vurulmasının ardından sosyal medya platformlarında daha az nefret söylemi ve kışkırtıcı içerik görüldüğünü söyledi.
Bu iddiaların dayanaklarından biri Cloudflare Radar verileri oldu. Yandex'in AS13238 numaralı ağından gelen otomatik internet isteklerinde, Eylül ayının ikinci yarısındaki ortalamaya kıyasla yaklaşık yüzde 94'lük düşüş tespit edildi.
Ancak söz konusu trafik, Yandex'in arama motoru için kullandığı web tarayıcılarını da kapsıyor. Bu veriler, sosyal medyada propaganda yapan hesapların sayısını veya paylaşım miktarını ölçmüyor.
Nitekim Rusya bağlantılı etki operasyonlarını takip eden araştırmacılar, izledikleri hesap ağlarında benzer büyüklükte bir düşüş tespit etmediklerini bildirdi. Sosyal medyada dolaşıma giren ve bazı siyasi hesapların faaliyetlerinin keskin biçimde azaldığını gösteren grafiklerin güvenilirliği de bağımsız doğrulama çalışmalarında sorgulandı.
Yandex altyapısındaki kesintilerin boyutu şirketin açıklamaları ve ağ ölçümleriyle doğrulanırken, bunların Rusya'nın sosyal medya operasyonlarını aynı ölçüde durdurduğunu gösteren güvenilir bir veri henüz bulunmuyor.
Saldırıların ardından Rusya Dijital Kalkınma Bakanlığı, veri merkezlerinin korunması için askeri yetkililerle görüşmelere başladı. Yandex'in ağır hasar gören tesislerinde onarım çalışmalarının ne kadar süreceği ve süper bilgisayarların yeniden kullanılabilir durumda olup olmadığı konusunda henüz kesin bir takvim açıklanmadı.
