Bilgisayarın yavaşlaması, fanların sürekli yüksek devirde çalışması veya beklenmedik kapanmalar ısınma sorununa işaret edebilir. CPU sıcaklığını kontrol etmek için birkaç ücretsiz araç yeterli.
İşlemci sıcaklığı, bilgisayarın sağlığını anlamak için bakılabilecek en öncelikli yerlerden biri. Özellikle oyun oynarken, video işlerken veya işlemciyi uzun süre yüksek yük altında bırakan uygulamalarda sıcaklığın ne kadar yükseldiğini görmek, soğutma sisteminin düzgün çalışıp çalışmadığı konusunda iyi bir fikir veriyor.
Fakat burada tek bir normal CPU sıcaklığı rakamından söz etmek doğru değil. Intel, sıcaklık sınırlarının işlemciye ve sistem tasarımına göre değişebileceğini söylüyor. Güncel Intel işlemcilerde maksimum bağlantı sıcaklığı (Tjunction) çoğunlukla 100-110 °C aralığında bulunurken AMD tarafında modeline göre 95 °C veya 100 °C gibi farklı Tjmax değerleri görülebiliyor.
Bu nedenle 80 veya 90 °C görmek tek başına işlemcinin arızalı olduğu anlamına gelmiyor. Asıl bakılması gereken şey, kullanılan işlemcinin üretici tarafından belirlenen sıcaklık sınırı ve bu sıcaklığa hangi kullanım koşullarında ulaştığı.
Windows'ta CPU Sıcaklığı Nasıl Kontrol Edilir?
Windows'ta işlemci sıcaklığını takip etmenin en pratik yolu donanım sensörlerini okuyabilen bir izleme programı kullanmak. HWiNFO bu iş için en kapsamlı seçeneklerden biri. Program; sıcaklık, güç tüketimi, saat hızları ve diğer donanım sensörlerini gerçek zamanlı olarak takip edebiliyor.
HWiNFO açıldıktan sonra Sensors bölümüne girildiğinde işlemciye ait farklı sıcaklık değerleri görülebiliyor. Intel sistemlerde genellikle “CPU Package” ve çekirdek sıcaklıkları öne çıkarken AMD işlemcilerde “Tctl/Tdie” gibi değerlerle karşılaşmak mümkün. Yalnızca anlık sıcaklığa bakmak yerine minimum, maksimum ve ortalama değerleri birlikte incelemek daha anlamlı.
Daha sade bir program isteyenler Core Temp'i kullanabilir. Yazılım özellikle işlemci çekirdeklerinin sıcaklığını izlemeye odaklanıyor. Alternatiflerden HWMonitor ise işlemcinin yanında ekran kartı, depolama birimleri, fanlar ve voltajlar gibi çok sayıda sensörü aynı ekranda gösterebiliyor.
Sıcaklık ölçümü yaparken bilgisayarı yalnızca masaüstünde boşta bırakmak pek yeterli değil. Oyuna girmek, video oynatmak veya işlemciyi yoğun kullanan başka bir uygulamayı birkaç dakika çalıştırmak, yük altındaki sıcaklığı görmeyi sağlıyor. Soğutma problemi varsa genellikle burada daha kolay ortaya çıkıyor.
BIOS veya UEFI arayüzü de birçok anakartta CPU sıcaklığını gösterebiliyor. Fakat bilgisayar BIOS ekranındayken işlemci gerçek kullanım yükünde olmadığı için burada görülen rakamlar oyun veya ağır uygulamalardaki sıcaklığı temsil etmiyor.
Linux tarafında ise işlemcinin dahili sıcaklık sensörleri işletim sisteminin donanım izleme altyapısı üzerinden okunabiliyor. Linux çekirdeğindeki coretemp sürücüsü Intel işlemcilerde çekirdek ve işlemci paketi sıcaklıklarını, k10temp ise desteklenen AMD işlemcilerin sıcaklık sensörlerini raporlayabiliyor.
CPU Sıcaklığı Kaç Derece Olmalı?
İnternette sıkça karşılaşılan "60 derece normal, 80 derece sıcak, 90 derece tehlikeli" gibi tablolar her işlemci için geçerli değil. Intel de işlemciler için tek bir tipik çalışma sıcaklığı aralığı vermiyor; kasa yapısı, soğutucu, ortam sıcaklığı ve işlemci yükü sonucu doğrudan etkiliyor.
Özellikle güncel yüksek performanslı işlemciler, performansı artırabilmek için mevcut sıcaklık ve güç payını kullanacak şekilde çalışabiliyor. Bu yüzden kısa süreli yüksek sıcaklıklar her zaman soğutma arızası anlamına gelmiyor.
Daha önemli olan, işlemcinin kendi Tjmax değerine sürekli çok yakın çalışıp çalışmadığı. Intel işlemciler termal sınıra yaklaştığında güç ve çalışma frekansını düşürerek sıcaklığı kontrol altında tutan koruma mekanizmalarını devreye sokabiliyor. Bunun sonucu oyunlarda veya ağır uygulamalarda performans kaybı olarak hissedilebilir.
Sıcaklık normalden belirgin biçimde yüksekse önce Görev Yöneticisi'nden işlemciyi sürekli meşgul eden bir uygulama olup olmadığı kontrol edilebilir. Ardından kasa veya dizüstü bilgisayarın hava girişleri, fanlar ve soğutucu üzerindeki toz gözden geçirilmeli.
Masaüstü sistemlerde CPU soğutucusunun doğru oturmaması veya termal macunun sorunlu olması da sıcaklığı yükseltebilir. Uzun süredir kullanılan ve daha önce normal çalışan bir bilgisayarda sıcaklıklar zaman içinde ciddi biçimde yükselmeye başladıysa soğutucunun temizlenmesi, fanların kontrol edilmesi ve gerektiğinde termal macunun yenilenmesi düşünülebilir.
En güvenilir sınır yine işlemcinin kendi teknik özelliklerinde yazan değer. Intel bu bilgiyi işlemcinin ürün sayfasındaki Tjunction veya maksimum çalışma sıcaklığı bölümünde veriyor. AMD de işlemci teknik özelliklerinde “Max. Operating Temperature (Tjmax)” değerini ayrı olarak yayınlıyor. Örneğin Ryzen 7 9700X için belirtilen maksimum çalışma sıcaklığı 95 °C.
