Çinli araştırmacılar, manyetik özelliklere sahip bir bakterinin yaşlanmayla bağlantılı hücre ölümünü baskıladığını keşfetti. Deneylerde solucanların ortalama yaşam süresi yaklaşık 7,5 gün uzadı.
Yaşlanmayı yavaşlatmanın yolu, hiç beklenmedik bir mikroorganizmadan geçiyor olabilir. Çinli bilim insanlarının yürüttüğü bir araştırmada, vücudunda mikroskobik mıknatıslar üretebilen bir bakteri türüyle beslenen solucanların ortalama yaşam süresinin yüzde 43,39 arttığı görüldü.
Üstelik deneylerde yalnızca daha uzun yaşayan solucanlar elde edilmedi. Bakteriyle beslenen yaşlı solucanların sinir sistemi işlevlerini ve bağırsak yapılarını da daha iyi koruduğu belirlendi.
Çin Bilimler Akademisi bünyesindeki Hefei Fizik Bilimleri Enstitüleri'nden Prof. An Xu liderliğinde yürütülen araştırma, Free Radical Biology and Medicine dergisinde yayımlandı. Bulgular, yaşlanmanın etkilerini azaltmak için belirli mikroorganizmaların kullanılabileceğine ilişkin yeni araştırmalara zemin hazırlıyor.
Solucanların Ortalama Yaşam Süresi 17 Günden 24 Güne Çıktı
Araştırmacılar deneylerinde, yaşlanma çalışmalarında sıkça kullanılan yaklaşık 1 milimetre uzunluğundaki Caenorhabditis elegans (C. elegans) solucanlarını tercih etti.
Solucanların bir bölümü standart besinleriyle yetiştirilirken diğer gruba Magnetospirillum magneticum AMB-1 adı verilen bakteri verildi.
Sonuçlar oldukça şaşırtıcıydı. Kontrol grubundaki solucanlar ortalama 17,17 gün yaşarken AMB-1 ile beslenenlerin ortalama ömrü 24,62 güne ulaştı. İki grup arasında yaklaşık 7,5 günlük fark oluştu.
Peki bu bakteriyi diğerlerinden ayıran ne?
AMB-1, manyetotaktik bakteriler olarak bilinen özel bir mikroorganizma grubuna ait. Bu bakteriler, hücrelerinin içerisinde demir içeren manyetik parçacıklar üretiyor. Manyetozom adı verilen bu yapılar sayesinde Dünya'nın manyetik alanını algılayarak hareket yönlerini belirleyebiliyorlar.
Bilim insanları, yaşam süresindeki artışın bakterinin bu özelliğiyle ilişkili olup olmadığını da araştırdı.
Normal şekilde manyetozom üretebilen AMB-1 bakterileri en güçlü etkiyi gösterdi. Manyetik özelliklerini yeniden kazanabilen RNM-AMB-1 türünde yaşam süresindeki artış daha sınırlı kalırken manyetik olmayan NM-AMB-1 bakterileri herhangi bir yaşam süresi artışı sağlamadı.
Bu karşılaştırma, bakterinin manyetozom üretme yeteneğinin yaşlanma üzerindeki etkisinde rol oynadığını gösteriyor. Araştırmacılar ayrıca solucanların hücrelerinde neler değiştiğini de inceledi.
Yaşlanmayla Bağlantılı Hücre Ölümünü Nasıl Engellediler?
Deneylerde elde edilen sonuçların arkasında, ferroptoz adı verilen bir hücre ölümü mekanizması bulunuyor.
Ferroptoz, hücrelerdeki demirle ilişkili oksidatif hasarın, özellikle hücre zarlarını oluşturan yağlarda meydana gelen bozulmaların tetiklediği bir hücre ölümü biçimi. Yaşlanmayla ilişkisi son yıllarda yoğun şekilde araştırılıyor.
AMB-1 verilen solucanlarda, standart besinle yetiştirilen kontrol grubuna kıyasla iki önemli değişim tespit edildi:
Hücrelerdeki iki değerlikli demir (Fe²⁺) miktarı yüzde 34,11 azaldı.
Lipid peroksit seviyeleri yüzde 52,19 düştü.
Başka bir ifadeyle bakteri, ferroptozu tetikleyen iki temel etkeni azaltarak hücrelerin yaşlanmayla ilişkili hasara karşı korunmasına yardımcı oldu.
Genetik incelemeler de bu sonucu destekledi. AMB-1 bakterisinin, demirin hücre içerisinde depolanmasına yardımcı olan ferritin proteinini kodlayan ftn-1 geninin faaliyetini artırdığı görüldü. Ferroptozla ilişkili bli-3 geninin faaliyeti ise azaldı.
Araştırmacılar, ads-1 adlı başka bir genin de bakterinin yaşam süresini uzatıcı etkisinde rol oynadığını belirledi.
Bu bulgular, bakterinin hücrelerdeki demir dengesini ve oksidatif hasarı etkileyerek ferroptozu baskılayabildiğini ortaya koyuyor.
Araştırmanın insan sağlığı açısından en ilgi çekici tarafı ise yaşam süresindeki artışa, yaşlı solucanların sinir sistemi işlevlerinin ve bağırsak bütünlüğünün daha iyi korunmasının eşlik etmesi.
Ferroptozun Parkinson ve Huntington gibi nörodejeneratif hastalıklarla ilişkisi de araştırılıyor. Bu nedenle AMB-1'in etkileri, ileride söz konusu hastalıklara yönelik çalışmalarda da incelenebilir.
Ancak yüzde 43'lük yaşam süresi artışı yalnızca solucanlarda gösterildi. Bakterinin memelilerde benzer bir etki oluşturup oluşturmadığı, insanlarda güvenle kullanılıp kullanılamayacağı veya herhangi bir yaşlanma karşıtı tedaviye dönüştürülüp dönüştürülemeyeceği henüz bilinmiyor.
